Gevulde speculaas is een klassiek gerecht dat iedere herfst opnieuw populair wordt, vooral in de aanloop naar Sinterklaas. Het bestaat uit een knapperige speculaaskorst met een romige amandelspijsvulling, en is een smakelijke traktatie die zowel thuis als in de bakkerij geliefd is. In dit artikel worden diverse recepten en bereidingswijzen uitgebreid besproken, met aandacht voor ingrediënten, technieken en eventuele variaties. Het accent ligt op recepten die gebruikmaken van het Frisia Speculaas kant-en-klaar mixpakket, wat het proces voor de huiskok sterk vereenvoudigt. Naast recepten worden ook bewaringstips en eventuele aandachtspunten besproken, zodat zowel beginners als ervaren keukenprofessionals een uitgebreide handleiding kunnen vinden.
Inleiding
Gevulde speculaas is een typisch Nederlands feestgebak dat sinds de 17e eeuw populair is. De oorsprong ligt in de tijd dat specerijen zoals kaneel, kruidnagel en nootmuskaat via de VOC in Nederland terechtkwamen. Deze ingrediënten werden verwerkt in feestgebakjes, waarvan speculaas een van de bekendste is. Later ontstond de variant met amandelspijsvulling, waardoor het gerecht een luxe traktatie werd voor bijzondere gelegenheden. Vandaag de dag is gevulde speculaas een favoriet tijdens Sinterklaas en wordt het vaak gemaakt in de eigen keuken.
De meeste recepten uit de bronnen gebruiken het Frisia Speculaas kant-en-klaar mixpakket, wat het proces voor huiskoks sterk vereenvoudigt. Naast het gebruik van dit pakket zijn er ook varianten die met handmatig bereidde ingrediënten worden gemaakt. In het volgende gedeelte worden de belangrijkste recepten en bereidingswijzen besproken, inclusief benodigdheden, bereidingsstappen en eventuele aandachtspunten.
Recepten en Bereidingswijzen
1. Recept met Frisia Speculaas Mix
Een van de bekendere manieren om gevulde speculaas te maken is met behulp van het Frisia Speculaas mixpakket. Dit pakket bevat vrijwel alle benodigde ingrediënten, behalve een paar basisproducten zoals eieren en boter. Het voordeel van deze methode is dat het het deeg en vulling snel en eenvoudig bereidbaar maakt. Hieronder volgt een overzicht van de benodigdheden en bereidingsstappen volgens de bronnen.
Ingrediënten
- 1 ei
- 150 gram roomboter
- 250 gram amandelspijs
- 50 gram citroenrasp
- 40 gram halve amandelen of amandelschaafsel
- 1 pak Frisia Speculaas kant-en-klaar mix
Bereidingswijze
- Eiwit en eigeel scheiden.
- Deeg bereiden: Meng 1 pak Frisia Speculaas met 150 gram roomboter en het eigeel tot een stevig deeg.
- Vulling bereiden: In een kom meng je 250 gram amandelspijs, 50 gram citroenrasp en het eiwit tot een glatte, smeerbare vulling. Indien nodig, kan water worden toegevoegd om de consistente aan te passen.
- Vorm voorbereiden: Vet een springvorm licht in met roomboter.
- Laag opbouwen: Verdeel het speculaasdeeg in twee delen. De helft van het deeg wordt als bodem gebruikt, terwijl het randje iets hoger wordt.
- Amandelspijs aanbrengen: Spreid de vulling over het deegbodem.
- Afdekken: De rest van het deeg wordt erover gelegd en de randen worden licht aangedrukt.
- Bestrijk met ei en amandelschaafsel: Het deeg wordt eventueel bestreken met losgeklopt ei en amandelschaafsel wordt erin gedrukt.
- Bakken: De gevulde speculaas wordt 40–45 minuten gebakken in een voorverwarmde oven op 175°C.
- Afkoelen en snijden: De speculaas wordt in de vorm gelaten om af te koelen voordat hij in stukken wordt gesneden.
2. Alternatieve Receptvariant met Rijpingsstap
Een andere aanpak, die eveneens beschreven wordt in de bronnen, maakt gebruik van een rijpingsstap. Deze methode levert een iets luchtiger en knapperigere korst op, wat het eindresultaat verder verfeilt. Het recept gebruikt het Frisia Speculaas mixpakket, maar bevat ook een eierenmengsel dat bijdraagt aan de structuur van het deeg.
Ingrediënten
- 1 pak Frisia Speculaas (400 gram)
- 150 gram boter
- 2 eieren
- 250 gram amandelspijs
- 25 gram citroenrasp
- 60 gram witte amandelen
Bereidingswijze
- Deeg bereiden: Kneed de inhoud van het Frisia Speculaas pakket met 150 gram boter en 1 eigeel tot een gladde massa.
- Rijpingsstap: Wikkel het deeg in plasticfolie en laat het 1 uur in de koelkast rusten.
- Vulling bereiden: Meng het resterende eier (1 eiwit + 1 eigeel) met een eetlepel water in een kom. In een tweede kom verkruimel je de amandelspijs met citroenrasp en voeg daar de helft van het eimengsel aan toe. Met een vork word dit smeerbaar gemaakt.
- Deeg uitrollen: Bestrooi het aanrecht met wat bloem en rol het deeg uit tot een lap van ongeveer 15×30 cm.
- Opbouwen: Leg een deeglap in een bakplaat die met bakpapier is bekleed. Smeer de amandelspijs erop en laat rondom een randje van ongeveer 1 cm vrij. Leg de tweede deeglap erover en druk de randen aan.
- Bestrijk en beleg: Bestrijk de bovenkant met het resterende eimengsel en druk de halve amandelen erin.
- Bakken: De gevulde speculaas wordt 40–45 minuten gebakken op 175°C.
- Afkoelen en snijden: Laat het volledig afkoelen in de bakplaat voordat het in stukken wordt gesneden.
3. Recept zonder Frisia Mix
Hoewel de meeste bronnen het gebruik van het Frisia Speculaas mixpakket aanbevelen, is er ook een recept dat volledig handmatig is gemaakt. Dit recept is iets langer in bereidingsstappen, maar het biedt meer controle over de smaak en structuur van het deeg. Het gebruik van Zeeuwse bloem en bakpoeder is een aandachtspunt in dit recept, wat het deeg iets lichter maakt.
Ingrediënten
- 125 + 15 gram boter
- 250 gram Zeeuwse bloem
- 150 gram bruine basterdsuiker
- 10 gram speculaaskruiden
- 2 eetlepels melk
- 5 gram bakpoeder
- 300 gram amandelspijs
- 2 eieren
- Blanke amandelen of amandelschaafsel
Bereidingswijze
- Deeg bereiden: Kneed 125 gram boter, Zeeuwse bloem, basterdsuiker, speculaaskruiden, melk en bakpoeder tot een soepel deeg.
- Rijpingsstap: Wikkel het deeg in folie en laat het 1 uur in de koelkast rusten.
- Vulling bereiden: Meng de amandelspijs met 15 gram roomboter en een beetje ei tot een smeerbare vulling. Laat dit eventueel even koelen.
- Vorm voorbereiden: Vet een bakplaat of rechthoekige bakvorm in of bekleed met bakpapier.
- Deeg uitrollen: Rol het deeg uit tot een rechthoekige plaat. Verdeel het in twee gelijke delen.
- Opbouwen: Leg het eerste deel in de bakvorm en smeer de amandelspijs erop. Leg het tweede deel erover en druk de randen aan.
- Bestrijk en beleg: Bestrijk de bovenkant met losgeklopt ei en strooi amandelschaafsel erop.
- Bakken: Bak de speculaas 30–35 minuten in een voorverwarmde oven op 180°C.
- Afkoelen en snijden: Laat de speculaas afkoelen in de vorm voordat hij in stukken wordt gesneden.
4. Aandachtspunten en Tips
Bij het maken van gevulde speculaas zijn er een paar belangrijke aandachtspunten en tips om rekening mee te houden, ongeacht welk recept wordt gebruikt.
1. Consistente vulling
De vulling moet voldoende gladdig zijn om gelijkmatig te kunnen worden gesmeerd. Als de amandelspijs te dik is, kan er wat water of eiwit worden toegevoegd. Het is belangrijk dat de vulling niet te vloeibaar is, want dan kan het in de oven lopen en het deeg onderaan nat worden. Een evenwicht tussen structuur en smeerbaarheid is hier cruciaal.
2. Ei- of eierwitbestrijking
De bovenkant van de speculaas wordt vaak bestreken met losgeklopt ei of eiwit. Dit zorgt voor een glanzende en iets donkerdere korst. In sommige recepten wordt alleen het eiwit gebruikt, wat een iets lichtere afbak geeft.
3. Temperatuur en bakduur
De meeste recepten adviseren een baktemperatuur van 175–180°C, met een bakduur van 30–45 minuten. Het is belangrijk om de oven goed te voorverwarmen en om regelmatig te controleren of de speculaas goed is gebakken. De onderkant moet mooi goudbruin zijn en de bovenkant moet iets lichter blijven, afhankelijk van de bestrijktechniek.
4. Koelen voor het snijden
Voordat de speculaas in stukken wordt gesneden, is het verstandig om hem volledig af te laten koelen. Dit voorkomt dat de vulling uitloopt en het deeg breekt. Een luchtdichte koektrommel of een afdak is hiervoor ideaal.
Bewaren en Houden
Een van de voordelen van gevulde speculaas is dat het goed bewaard kan worden. Als het niet op een keer wordt opgegeten, kan het in een luchtdichte koektrommel worden opgeslagen. Daarin blijft het tot een week goed. Alternatief kan het ook bevroren worden. In dat geval is het verstandig om het in porties op te delen en elk stuk goed in folie te verpakken. In de vriezer kan het zo ongeveer 3 maanden bewaard worden.
Bewaren in de vriezer
- Porties maken: Verdeel de gevulde speculaas in porties.
- Verpakken: Verpak elke portie in folie.
- Invriezen: Leg de porties in de vriezer.
- Opwarmen: Giet de gevulde speculaas in de oven of in de microgolfoven op tot gewenste temperatuur om op te warmen.
Aanvullende Tips
- Zelfgemaakte amandelspijs: Sommige bronnen adviseren om de amandelspijs zelf te maken. Dit is inderdaad mogelijk en levert vaak een vollere smaak op.
- Speculaaskruiden: Zorg dat de kruiden goed vers zijn. Oude of uitgedroogde kruiden geven minder smaak.
- Boter: Gebruik altijd kwaliteitsroomboter. De boter bepaalt mede de smaak en textuur van het deeg.
- Eieren: Frisse eieren zorgen voor een betere binding en glans.
Conclusie
Gevulde speculaas is een klassieke herfst- en Sinterklaaswaarheid die zowel eenvoudig als smaakvol is. Het gebruik van het Frisia Speculaas mixpakket vereenvoudigt het proces sterk, maar er zijn ook alternatieven beschikbaar voor wie meer controle wil over de ingrediënten. Ongeacht welk recept wordt gekozen, zijn er een paar belangrijke aandachtspunten om rekening mee te houden, zoals de consistente vulling, de temperatuur en de koelstap. Bovendien is het een gerecht dat goed bewaard kan worden, zowel in een luchtdichte trommel als in de vriezer. Met deze tips en recepten is het mogelijk om een heerlijke, zelfgemaakte gevulde speculaas te creëren die het gevoel van Sinterklaas in de eigen keuken brengt.