De gevulde speculaas is een van de meest iconische kerst- en Sinterklaasgebakken in Nederland. Deze heerlijke combinatie van kruidentaart en amandelspijs is een klassieker, die al jaren traditioneel wordt gebakken in gezinnen en bakkerijen. Deze artikkel geeft een overzicht van de ingredienten, bereidingsmethoden en aanbevelingen voor het maken van gevulde speculaas, met een focus op het gebruik van de Koopmans Speculaasmix, een populaire en gebruiksvriendelijke bakmix.
De info in deze artikkel is gebaseerd op meerdere bronnen, waaronder Koopmans zelf, maar ook andere bakken en recepten, waardoor een compleet en gevarieerd beeld ontstaat van deze traditionele traktatie.
Wat is Gevulde Speculaas?
Gevulde speculaas bestaat uit drie hoofddeel:
- Het speculaasdeeg, gemaakt met kruiden en suiker,
- Amandelspijs, een vulling van amandelen, ei, en suiker, en
- Een amandeldekoratie voor het bovenoppervlak.
De structuur is doorgaans vergelijkbaar: het deeg wordt verdeeld in twee delen, waarvan één deel de bodem vormt, de amandelspijs wordt opgesmeerd en het tweede deegdeel bedekt de vulling. Het geheel wordt daarna bestreken met ei en amandelen geplaatst voor het bakken.
Deze bakmethode resulteert in een smaakrijke, golvende combinatie van zoet, knapperig en amandelachtig, waarbij de kruiden van het speculaasdeeg een warme, bijna exotische noot toevoegen.
Ingrediënten en Ingredientenvergelijking
Het maken van gevulde speculaas vereist zowel een speculaasdeeg als een vulling. Hieronder volgt een overzicht van de ingrediënten die in de verschillende bronnen worden genoemd, met aandacht voor de gebruik van Koopmans Speculaasmix.
1. Speculaasdeeg
Bron 1 en 2 (Koopmans Speculaasmix): - Tarwebloem - Suiker - Kruiden en specerijen (waaronder kaneel) - Gebrande suiker - Zout - Rijsmiddel (E500)
Bijkomend: - 150 g boter of margarine - 4 el water - 1 ei (voor bestrijk)
Bron 4 (Zelfgemaakt deeg): - 250 g Zeeuwse bloem - 125 g boter - 150 g bruine basterdsuiker - 10 g speculaaskruiden - 2 eetlepels melk - 5 g bakpoeder
Het deeg kan dus op twee manieren gemaakt worden: met een bakmix of met zelfgemaakte ingrediënten. De Koopmans Speculaasmix bevat alle basisbestanddelen al, wat het proces eenvoudiger maakt, terwijl het zelfgemaakte deeg meer ruimte biedt voor aanpassing.
2. Vulling: Amandelspijs
Bron 2 (Dr. Oetker Amandelspijs): - 300 g amandelspijs (klaar te gebruiken)
Bron 3 (Zelfgemaakte amandelspijs): - 300 g amandelspijs, gemaakt met: - Amandelschaafsel - Ei - Suiker - Boter
Bron 4: - 300 g amandelspijs - 15 g boter - 1 ei (voor mengen)
Het gebruik van zelfgemaakte amandelspijs biedt de mogelijkheid om de smaak en de consistente aan te passen, maar het vereist wat meer voorbereiding. Klaar te gebruiken amandelspijs, zoals van Dr. Oetker, is een handige optie voor snelle bereiding.
3. Dekoratie
- 4 el water (voor het mengen van de amandelspijs)
- 1 ei (voor bestrijk)
- Garneeramandelen of blanke amandelen (voor dekoratie)
Het deeg wordt meestal tweemaal bestreken met ei, waarna de amandelen worden uitgesproeid voor een knapperig en smaakrijke afwerking.
Bereidingsmethode
De bereidingsmethode verschilt op basis van de gebruikte ingrediënten (bakmix of zelfgemaakt deeg), maar het basisproces blijft vrij gelijk. Hieronder volgt een stapsgewijze omschrijving van de bereiding, gebaseerd op de meest voorkomende instructies.
1. Voorbereiding
- Zet de oven voor op 170°C (elektrisch) of 150°C (met hetelucht).
- Beleg een bakvorm (18x18 cm of een springvorm van 24 cm) met bakpapier of vet met boter.
2. Het maken van het deeg
Met Koopmans Speculaasmix:
- Roer de boter zacht.
- Voeg de speculaasmix en 2 eetlepels water toe.
- Kneed het deeg tot een samenhangende massa met deeghaken of met de hand.
- Laat het deeg minstens een uur rusten in de koelkast.
Zelfgemaakt deeg (Bron 4):
- Kneed boter, bloem, suiker, speculaaskruiden, melk en bakpoeder tot een soepele massa.
- Verpak het deeg in folie en laat het rusten in de koelkast voor minstens 1 uur.
3. Het maken van de amandelspijs
- Gebruik 300 g amandelspijs (klaar te gebruiken) of maak het zelf:
- Meng amandelschaafsel met suiker en boter.
- Voeg ei toe en laat de mix even rijpen in de koelkast.
4. Samenstelling van de gevulde speculaas
- Verdeel het deeg in drie gelijke delen.
- Bekleed de bodem van de bakvorm met twee delen deeg en druk de randen zorgvuldig aan.
- Smeer de amandelspijs over het deeg.
- Rol het derde deel van het deeg uit tot een plak van gelijke grootte en leg deze over de vulling.
- Bestrijk het deeg met ei en verspreid de amandelen over het oppervlak.
- Bestrijk opnieuw met ei.
5. Bakken en afkoelen
- Bak de gevulde speculaas in 40–45 minuten in een voorverwarmde oven.
- Laat de speculaas goed afkoelen voor het snijden in vierkanten, om scheurtjes te voorkomen.
Variaties en Aanpassingen
1. Gevulde speculaas met speculaaskoekjes
Naast de klassieke vorm kan men ook speculaaskoekjes gebruiken in plaats van deeg. Dit is een populaire variant, waarbij de amandelspijs wordt opgesmeerd op speculaaskoekjes en daarna met een tweede laag koekjes afgedekt. Dit is een snellere en makkelijkere aanpak, vooral bij het maken van grotere hoeveelheden.
2. Gevulde speculaasbrokken
Een alternatief is het maken van speculaasbrokken, waarbij het deeg en amandelspijs worden gecombineerd in de vorm van dikke plakken. Deze worden meestal in het midden geroosterd, waardoor het deeg iets lichter en de vulling iets rijpere smaak krijgt. Dit is een alternatief voor de traditionele gevulde speculaas, die juist een dikkere vulling heeft.
3. Glutenvrije versie
Voor mensen met een glutenintolerantie of Celiakie is het mogelijk om een glutenvrije versie van de gevulde speculaas te maken. Dit kan door gebruik te maken van glutenvrije bloem in het deeg. Zoals gemeld in Bron 4, is het verstandig om de Zeeuwse bloem te vervangen door een glutenvrije versie, die tegenwoordig in de meeste supermarkten beschikbaar is.
4. Amandelspijs zonder ei
De meeste amandelspijsvariëteiten bevatten ei, maar het is mogelijk om een ei-vrije variant te maken. Dit is handig voor mensen met allergieën of die liever ei- en lactosevrij bakken. In dat geval kan men amandelspijs maken zonder ei en met een andere bindmiddel, zoals xanthan of een beetje water.
Tips voor het maken van Gevulde Speculaas
- Het deeg rusten: Laat het deeg altijd minstens 1 uur rusten in de koelkast. Dit zorgt voor een beter bakresultaat en een luchtiger texture.
- Ei bestrijk twee keer: Bestrijk het deeg twee keer met ei. Dit zorgt voor een extra glans en een betere kleur bij het bakken.
- Amandelspijs rijpen: Als je zelf amandelspijs maakt, laat het 24 uur rijpen in de koelkast. Dit verbetert de texture en smaak.
- Amandelen verspreiden: Gebruik blanke of geroosterde amandelen voor het dekor. Ze worden meestal netjes verspreid over het deeg en zorgen voor een knapperige afwerking.
- Bakken in een vorm: Gebruik een vierkante vorm of een springvorm om de vulling goed te verdelen en te voorkomen dat de speculaas uitloopt.
- Snijden na afkoelen: Laat de gevulde speculaas goed afkoelen voordat je in vierkanten snijdt. Dit voorkomt dat het breekt.
Bewaren van Gevulde Speculaas
Gevulde speculaas kan goed bewaard worden in een luchtdichte koektrommel. Hierbij blijft het een week lang goed. Het is ook mogelijk om het te invriezen. Snijd het eventueel vooraf in porties en verpak deze goed in folie. In de vriezer blijft het tot drie maanden goed.
Recept: Gevulde Speculaas met Koopmans Speculaasmix
Hieronder volgt een complete receptuur voor het maken van gevulde speculaas, gebruik makend van de Koopmans Speculaasmix. Deze variant is ideaal voor wie snel en eenvoudig iets heerlijks wil bakken.
Ingrediënten:
- 1 pak Koopmans Speculaasmix
- 150 g boter of margarine
- 1 pakje Dr. Oetker Amandelspijs (300 g)
- 1 ei
- 4 el water
- 1 zakje Dr. Oetker Garneeramandelen
Bakgerei:
- Vierkante bakvorm (18x18 cm) of springvorm (Ø24 cm)
- Bakpapier of boter voor het vorm
Bereiding:
- Verwarm de oven voor op 170°C (elektrisch) of 150°C (met hetelucht).
- Vet de bakvorm in of beleg met bakpapier.
- Roer de boter zacht en voeg de speculaasmix en 2 eetlepels water toe.
- Kneed tot een samenhangend deeg met deeghaken of met de hand.
- Laat het deeg in de koelkast rusten voor minstens 1 uur.
- Meng de amandelspijs met 15 g boter en de helft van het ei. Laat dit eventueel ook even koelen in de koelkast.
- Verdeel het deeg in drie delen.
- Bekleed de bodem van de vorm met twee delen deeg en druk de randen zorgvuldig aan.
- Smeer de amandelspijs over het deeg.
- Rol het derde deel van het deeg uit tot een plak van gelijke grootte en leg deze over de vulling.
- Bestrijk het deeg met ei, verspreid de amandelen over het oppervlak en bestrijk opnieuw.
- Bak de gevulde speculaas in 40–45 minuten.
- Laat de speculaas goed afkoelen en snijd in vierkanten.
Conclusie
Gevulde speculaas is een klassieke, smaakrijke traktatie die perfect past bij de Sinterklaas- en kerstperiode. Het combineren van speculaasdeeg met amandelspijs en amandelslag creëert een heerlijke mix van zoet, knapperig en kruidig. Door gebruik te maken van de Koopmans Speculaasmix wordt het proces eenvoudiger, maar het is ook mogelijk om het deeg zelf te maken voor meer persoonlijke smaak en texture.
Zowel beginners als ervaren bakkers kunnen dit recept met succes uitvoeren, zolang ze aandacht besteden aan de rusttijd van het deeg, de temperatuur van de oven en de manier van bestrijk. Het resultaat is een warme, feestelijke lekkernij die zowel gezellig als smaakvol is, en die makkelijk bewaard kan worden voor later genieten.