De winterbakerijtijd in Nederland is voor veel koks en huisjeskeukenkenners een bijzondere periode, waarin herinneringen aan vroegere jaren en geuren van speculaas de keuken vullen. Eén van de meest geliefde klassiekers is gevulde speculaas, een heerlijke en kruidige koek met een romige vulling van amandelspijs. In dit artikel wordt het recept en de techniek van het bakken van gevulde speculaas besproken, met aandacht voor ingrediënten, bereidingsstappen, tips voor het bewaren en varianten voor allergenen. Alles wat je nodig hebt om deze tijdloze traktatie zelf te maken, is hier te vinden.
Wat is gevulde speculaas?
Gevulde speculaas is een klassieke Nederlandskeukenkost, die zijn oorsprong vindt in de 17e eeuw. Toen specerijen zoals kaneel, kruidnagel en nootmuskaat via de VOC naar Nederland kwamen, werden ze gebruikt in feestgebakjes, waaronder speculaas. Deze speciale koeken werden vaak gemaakt voor bijzondere gelegenheden en waren een luxe traktatie.
De moderne versie van gevulde speculaas bestaat uit twee lagen speculaasdeeg, met een romige vulling van amandelspijs ertussen. De smaak is een perfecte combinatie van knapperig, kruidig en smeuïg, wat het een bijzondere plek geeft op elke Sinterklaas- of winterbord. Traditioneel wordt deze koek gegeten in de weken voor pakjesavond, vaak bij een kop koffie of thee, en is het een echte traktatie die zowel kinderen als volwassenen waarderen.
Ingrediënten voor gevulde speculaas
Het recept voor gevulde speculaas is eenvoudig, maar vereist kwalitatief goede ingrediënten om de typische smaak en tekstuur te behouden. De basis bestaat uit:
- Boter: zorgt voor het knapperige karakter van het deeg.
- Zuiker: verleent zoetheid en hulp bij het bakken.
- Bloem: de basis van het deeg.
- Speculaaskruiden: een mix van kruiden zoals kaneel, kruidnagel en nootmuskaat.
- Amandelspijs: de romige vulling die de koek zo smeuïg maakt.
Het is aan te raden om zelfgemaakte amandelspijs te gebruiken, aangezien deze voller smaakt en makkelijker verwerkt is dan de kant-en-klare versie. Daarnaast is het mogelijk om het recept aan te passen voor mensen met allergieën, zoals het gebruik van glutenvrije bloem in plaats van reguliere Zeeuwse bloem.
Bereidingsstappen voor gevulde speculaas
De bereiding van gevulde speculaas vereist enige voorbereiding, maar is over het algemeen eenvoudig. Hieronder worden de stappen opgenomen die vaak voorkomen in de bronnen:
1. Voorbereiding en het maken van het deeg
Begin met het verwarmen van de oven tot 175-180°C. Vet een bakplaat of bakvorm in of bekleed deze met bakpapier. Vervolgens maak je het deeg:
- Meng boter met suiker tot een romige massa.
- Voeg bloem, speculaaskruiden, melk en eventueel bakpoeder toe.
- Kneed tot een stevig deeg, dat eventueel 30-60 minuten in de koelkast rust en rijpt.
2. Het maken van de amandelspijsvulling
Voor de vulling:
- Meng amandelspijs met een deel van een ei tot een gladde en smeerbare massa.
- Koel de vulling even in de koelkast voordat je deze gebruikt.
3. Het uitrollen en samenvoegen van de deeglagen
- Verdeel het deeg in twee delen (een iets groter en een iets kleiner).
- Rol beide delen uit tot rechthoekige lappen.
- Leg het grotere deel in de bakvorm en verdeel de amandelspijsvulling gelijkmatig.
- Deeg het kleinere deel er overheen en druk de randen licht aan.
- Bestrijk het deeg met het resterende deel van het ei en strooi amandelschaafsel erop.
4. Het bakken en afkoelen
- Bak de gevulde speculaas in de oven gedurende 30-45 minuten tot het goudbruin en gaar is.
- Laat de koek afkoelen voordat je hem in stukken snijdt.
Tips voor het bewaren van gevulde speculaas
Gevulde speculaas is een heerlijke traktatie, maar als je er wat van overhoudt, is het belangrijk om deze goed te bewaren. Omdat de amandelspijsvulling vochtig is, kan het deeg snel droog worden. De meest aanbevolen manier is het bewaren in een luchtdichte koektrommel, waarin de koek tot een week goed blijft. Alternatief kan het ook ingevroren worden. In dat geval is het verstandig om de koek alvast in porties te snijden en elke portie goed in folie te verpakken. In de vriezer blijft het zo’n 3 maanden goed.
Varianten en aanpassingen
1. Glutenvrij
Voor mensen met een glutenintolerantie is het mogelijk om het recept aan te passen. In plaats van reguliere Zeeuwse bloem, gebruik dan glutenvrije bloem, die tegenwoordig in veel supermarkten verkrijgbaar is.
2. Zelfgemaakte amandelspijs
Hoewel kant-en-klare amandelspijs gemakkelijk verkrijgbaar is, is het een heerlijk idee om deze zelf te maken. Zelfgemaakte amandelspijs is frisser, voller en smaakt beter dan de gemaakte variant. Het maakt ook deel uit van de traditionele bereiding, zoals vermeld in meerdere bronnen.
3. Amandelschaafsel als decor
Het gebruik van amandelschaafsel op de bovenkant van de speculaas is een geweldige optie voor extra smaak en decor. Het is aan te raden om het zacht en fijn te schaafelen, zodat het goed op het deeg blijft zitten.
Recept: Gevulde speculaas
Hieronder volgt een samenvatting van de meest gebruikte receptinformatie uit de bronnen, samengevat in een duidelijke en uitvoerige vorm.
Ingrediënten (voor 8 personen)
- 200 g zelfrijzend bakmeel
- 125 g donkere basterdsuiker
- 2 el kruidenmix (koek en speculaas)
- 150 g ongezouten roomboter
- 2 el halfvolle melk
- 1 el water
- 300 g amandelspijs
- 2 middelgrote scharreleieren
- 4 g tarwebloem
- 55 g garneeramandelen
Benodigdheden
- Deegroller
- Bakpapier
- Bakplaat of bakvorm
Bereiding
Maak het deeg
- Zeef het bakmeel, basterdsuiker en kruidenmix boven een kom.
- Wrijf eventuele klontjes door de zeef.
- Leg de boter in het mengsel en snijd deze in kleine stukjes met twee messen.
- Voeg de melk toe.
- Was je handen met koud water en kneed tot een soepele bal.
- Verpak in folie en koel 30 minuten in de koelkast.
Maak de amandelspijsvulling
- Klop de eieren met water los.
- Verkruimel de amandelspijs in een kom en schenk de helft van het losgeklopte ei erbij.
- Prak het ei door de amandelspijs met een vork tot het smeuïg is.
- Koel even in de koelkast.
Rol het deeg uit
- Bestrooi werkblad en deegroller met bloem.
- Verdeel het deeg in twee gelijke delen.
- Rol elk deel uit tot een rechthoekige plak van ongeveer 15 x 30 cm.
- Bekleed de bakplaat met bakpapier.
Leg de deeglagen en vulling
- Leg één deegplak in de bakplaat.
- Verdeel de amandelspijsvulling gelijkmatig over het deeg.
- Leg de tweede deegplak er overheen en druk de randen licht aan.
- Klop het resterende ei los en bestrijk het deeg hiermee.
- Strooi het amandelschaafsel erover.
Bak de gevulde speculaas
- Verwarm de oven voor op 175°C.
- Bak de koek gedurende 30-45 minuten tot het goudbruin en gaar is.
- Laat de koek volledig afkoelen in de vorm voordat je hem in stukken snijdt.
Serveer en bewaar
- Serveer de koek warm of koud, met een kop koffie, thee of warme chocolademelk.
- Bewaar in een luchtdichte trommel of invriezen in porties.
Conclusie
Gevulde speculaas is een klassieker in de Nederlandse keuken die eenvoud, smaak en traditie combineert. Het recept vereist enkele basis-ingrediënten en een beetje voorbereiding, maar het resultaat is een heerlijke traktatie die zowel in de Sinterklaasperiode als het hele najaar genoten kan worden. Door de smeuïge vulling van amandelspijs en de knapperige korst van speculaasdeeg, is het een recept dat zowel kinderen als volwassenen waarderen. Met de juiste techniek en aandacht voor detail, is het bakken van gevulde speculaas een plezierige en waardevolle ervaring die herinneringen oproept en nieuwe creaties mogelijk maakt.