Pom is een traditioneel Surinaams gerecht dat vaak op feestdagen, verjaardagen of bijzondere gelegenheden op tafel komt. Het is een smeuïge, kruidige ovenschotel met een heerlijke vulling van kip of zoutvlees, gemaakt van geraspte tayer (pomtayer), een knol uit Zuid-Amerika. Het gerecht is zowel hartig als een beetje zoet, en dankzij zijn uitgebreide smaken en texturen, is het een favoriet bij zowel Surinaamse als Nederlandse eetliefhebbers.
In dit artikel worden de essentiële aspecten van het maken van pom besproken, inclusief het recept, de gebruikte ingrediënten, technieken en enkele tips om het gerecht tot zijn volle potentie te laten ontwikkelen. Daarnaast wordt ingegaan op de culturele betekenis van pom, de rol van het gerecht in Surinaamse koken en enkele manieren om het gerecht verder te verbeteren of aan te passen.
Pom is een complexe, maar niet ingewikkelde schotel die tijd en aandacht vereist, maar waarbij de moeite zeker wordt beloond met een indrukwekkend resultaat. Het gerecht wordt vaak op voorhand gemaakt, zodat de smaken tijdens het koelen goed kunnen doorwerken. Het gerecht is populair bij zowel families als feestorganisatoren en wordt vaak als hoofdgerecht geserveerd, eventueel met rijst, kousenband of als broodje Pom.
De basisbestanddelen van pom zijn pomtayer en vlees, meestal kip of zoutvlees. De bereiding begint met het ontdooien van de pomtayer, waarna het vlees wordt voorbereid in een kruidige saus met tomatenpuree, knoflook, selderij, en andere smaakmakers. Deze saus wordt vervolgens gemengd met de pomtayer en ingevet in een ovenschaal, waar het gerecht gegaard wordt tot het een goudbruine korst krijgt.
De gerecht is een klassieker in Surinaamse koken en weerspiegelt de rijke en diverse invloeden van de Surinaamse culinair traditie. Het gerecht is een combinatie van Afrikaanse, Indiase, Javanese en West-Indische elementen, wat het een unieke plek geeft in de wereldkeuken.
De Essentiële Ingrediënten en Hulpmiddelen
Het maken van pom vereist een aantal essentiële ingrediënten en specifieke hulpmiddelen. Omdat het gerecht op voorhand gemaakt wordt, is het verstandig om alles vooraf voor te bereiden en op te oranjeren.
Voor de kip- of zoutvleesvulling:
- 500 gram zoutvlees (merk Lufo of halal varianten, verkrijgbaar bij Surinaamse of Indiaanse toko’s)
- 1,2 kilo kippendij of kipfilet
- 2 middelgrote uien, gesnipperd
- 4 teentjes knoflook, geperst
- 2 middelgrote tomaten
- Paar takjes selderij, fijn gesneden
- 4 eetlepels roomboter
- 1 eetlepel piment, nootmuskaat en zwarte peper gemalen
- 2 theelepels zout
- 75 ml olijfolie
- 700 ml bouillon (van twee Maggi-blokjes)
- 4 eetlepels suiker
- 8 eetlepels ketchup
- 2 eetlepels sambal badjak (optioneel, maar verfraait het smaakprofiel)
Voor de pomtayer:
- 2 kilo pomtayer (merk Lufo of Domburg, verkrijgbaar bij Surinaamse of Indiaanse toko’s)
- Sap van een halve citroen
- 200 ml versgeperste sinaasappelsap (ca 2 grote sinaasappelen)
- 6 eetlepels piccalilly (bij voorkeur merk Koeleman)
Hulpmiddelen:
- Een grote ovenschaal (bijvoorbeeld L 36 cm x B 25 cm x H 6 cm, voor 16 personen)
- Een middelgrote ovenschaal (bijvoorbeeld L 18 cm x B 25 cm x H 6 cm, voor 8 personen)
- Braadpan of gietijzeren pan
- Grote mengkom
- Schuimspaan of vergiet/zeef (om de kip uit de jus te halen)
Bereiding van Pom: Stap voor Stap
1. Vorbereiding van de ingrediënten
Begin met het ontdooien van de pomtayer, die meestal in de vriezer wordt verkocht. Laat dit ontdooien in de zak in een grote kom, eventueel een avond van te voren. Tijdens het ontdooien kun je de andere ingrediënten voorbereiden.
De kip of het zoutvlees wordt in kleine stukjes gesneden. Als je kip gebruikt, was je deze in azijnwater om eventuele onzuiverheden te verwijderen.
2. Voorbereiding van de kip- of zoutvleesvulling
Zet een braadpan op het vuur en voeg de zonnebloemolie toe. Fruit de uien en knoflook tot deze glazig is. Voeg daarna de tomatenpuree toe en laat roerend ontzuren. Voeg de gesneden tomaten toe en laat kort meebakken. Eindig met het toevoegen van piccalilly en meng goed door.
Blus af met kippenbouillon of -fond en voeg sinaasappelsap, suiker en eventueel een Madam Jeanette peper toe. Breng het mengsel aan de kook, zet het vuur lager en laat het 15 minuten trekken. Neem de kip of Madam Jeanette peper eruit en voeg de geraspte pomtayer toe. Meng alles goed door.
3. Samenstellen van de Pom
Spreid de helft van de saus in een met boter ingevette ovenschaal. Verdeel de kip of zoutvlees erover en bedek alles met de rest van de saus. Verdeel kleine blokjes boter op de bovenkant van de schotel en zet deze in de voorverwarmde oven. Laat pom garen gedurende 1 tot 1,5 uur of tot de korst goudbruin is.
Na het garen laat je de pom rusten gedurende minstens een half uur. Dit zorgt ervoor dat de schotel structuur behoudt en makkelijk in porties kan worden verdeeld.
Tips voor de Perfecte Pom
- Voorbereiding is de sleutel: Maak pom het liefst een dag van te voren. Dit geeft de smaken tijd om door te werken en zorgt voor een betere structuur.
- Kies de juiste ovenschaal: Zorg ervoor dat de schaal voldoende hoog is (minimaal 5 cm) om de pom goed op te nemen.
- Controleer de rijping: Prik de pom op verschillende plekken met een vork. Als er geen pomtayer aan je vork blijft kleven en deze schoon "eruit komt", is de pom klaar.
- Serveer met rijst en kousenband: Pom is een smeuïge schotel en werkt goed met rijst of kousenband, die de texturen en smaken balanceren.
- Vries het gerecht voor later: Maak een grotere hoeveelheid om het gerecht voor latere gelegenheden op te slaan. Pom smaakt vaak nog beter op de tweede dag.
Variaties en Aanpassingen
Hoewel pom een klassiek gerecht is, kunnen variaties gemaakt worden om het aan individuele smaken of gelegenheden aan te passen.
- Zoet pom: Voeg extra suiker of een lekkere zoetmaker toe aan de saus voor een iets zoetere smaak.
- Zout pom: Minimaliseer de hoeveelheid suiker en voeg extra zout of peper toe voor een zoutere uitkomst.
- Neutrale pom: Combineer zowel zoet als zout smaken zoals in de oorspronkelijke recepten.
- Zoutvlees variant: Gebruik zoutvlees in plaats van kip voor een hartiger en zoutere uitkomst.
- Extra kruiden: Voeg eventueel extra kruiden toe, zoals kerriepoeder, of maak gebruik van sambal voor een extra kick.
Surinaamse Ingelegde Groente: Een Heerlijke Bijgerecht
Pom wordt vaak geserveerd met ingelegde groente, die een frisse, knapperige toegift aan het gerecht bieden. Hieronder volgt een basisrecept voor ingelegde groente:
Ingrediënten:
- 4 eetlepels suiker
- 2 theelepels zout
- 100 ml azijn
- 4 pimentkorrels / 3 kruidnagels / 1 theelepel peperkorrels / 1 laurierblaadje
- 300 ml water
- 1 grote rode ui (in dunne ringen gesneden)
- Komkommer (in plakjes of sticks)
- 1 Madam Jeanette peper (zaadlijsten verwijderd en in dunne reepjes)
Bereiding:
- Verwarm het water en los de suiker en zout op. Laat het mengsel iets afkoelen.
- Meng alle ingrediënten en proef naar smaak. Voeg extra suiker, zout of azijn toe indien gewenst.
- Doe het mengsel in een afgesloten (Weck)pot en zet het een dag in de koelkast.
De ingelegde groente kan op diverse manieren gebruikt worden, zoals bij de pom, met kousenband of als opsmaker bij andere Surinaamse gerechten.
Broodje Pom: Een Lekkere Lunchoptie
Een populaire manier om pom te serveren is als broodje Pom. Dit bestaat uit een knapperig pistolet dat gefilt is met een lekkere plak pom, eventueel met een beetje zoetzuur en sambal.
Ingrediënten:
- 1 pistolet (vers afgebakken is beter)
- 1 plak pom
- Zoetzuur (peper en zuur)
- Sambal (optioneel)
Bereiding:
- Bak het pistolet tot het knapperig en goudbruin is.
- Plaats een plak pom in het broodje en voeg een beetje zoetzuur en sambal toe.
- Serveer warm.
Kousenband: Een Essentieel Bijgerecht
Kousenband is een Surinaamse groente die vaak als bijgerecht met pom wordt geserveerd. Het is een soort rijstegroente die een beetje knapperig is en goed met boter werkt.
Ingrediënten:
- 500 gram kousenband
- 1 grote eetlepel boter
- 1 uitje (gesnipperd)
- 1 teentje knoflook (geperst)
- Zout, peper, kerriepoeder (bij voorkeur zelf gemaakt)
Bereiding:
- Doe de boter in een pan en fruit het uitje en knoflook tot het glazig is.
- Voeg de kousenband toe en bak deze ongeveer 7 minuten tot het beetgaar is.
- Breng op smaak met zout, peper en kerriepoeder.
Opwarming en Bewaring
Pom kan op verschillende manieren opgewarmd worden, afhankelijk van de gelegenheid:
- In de oven: Verwarm de pom gedurende 10-15 minuten op 160°C. Zorg ervoor dat de ovenschaal opnieuw ingevet is.
- In de magnetron: Verwarm pom in de magnetron voor snelle uitkomst, zoals vaak bij Surinaamse broodjeszaken.
- Vriezen: Pom kan gemaakt en opgeslagen worden in de vriezer voor latere gelegenheden.
Conclusie
Surinaams Pom is een feestgerecht dat niet alleen smaakt, maar ook een rijke culturele betekenis heeft. Het gerecht is een klassieker in Surinaamse koken en is het resultaat van een combinatie van diverse culinair invloeden. Pom vereist tijd en aandacht, maar de moeite is zeker waard.
Door het gerecht op voorhand te maken en te laten rusten, ontwikkelen de smaken zich goed en krijgt de schotel de juiste structuur. Het gerecht is een smeuïge, kruidige schotel die vaak gemaakt wordt op feestdagen of bijzondere gelegenheden. Het is een gerecht dat zowel hartig als zoet kan zijn, afhankelijk van de voorkeur van de kook.
Met de juiste ingrediënten, technieken en een beetje geduld, is het mogelijk om een perfecte Surinaamse Pom te maken. Of je nu kiest voor kip, zoutvlees of een variatie, het gerecht is een lekkere ervaring die zeker geëerd moet worden op tafel.