De Surinaamse pom is een rijke, kruidige ovenschotel die centraal staat bij feesten en bijzondere gelegenheden in Surinaamse koken. Het gerecht is opgebouwd uit geraspte tayer (pomtayer) als basis, gevuld met een vleesmengsel van kip en zoutvlees, en kruiden die ervoor zorgen dat de smaak krachtig en complex is. In dit artikel wordt de Surinaamse pom gedetailleerd beschreven, inclusief de ingrediënten, bereidingswijze, en de culturele context van dit gerecht.
Wat is Surinaamse Pom?
Surinaamse pom is een traditioneel ovengerecht dat vaak wordt geserveerd op feestdagen, verjaardagen of andere speciale momenten. Het gerecht bestaat uit pomtayer, een knol gewonnen uit de tayerplant, die verwant is aan taro. Deze knol wordt geraspt en gebruikt als een soort ovenschotel. In het midden bevindt zich een kruidige kipvulling die vaak bestaat uit kip, zoutvlees, en een mix van specerijen zoals tomatenpuree, ketjap, suiker, en nootmuskaat.
De Surinaamse pom is een hartig, iets zoet en kruidig gerecht dat vaak gezien wordt als een lekkernij bij feesten. Het is een dagtaak, maar niet ingewikkeld, zolang voldoende tijd wordt ingeruimd. De basis van het gerecht is tayer, die een neutrale smaak heeft en goed combineert met de vulling.
De pomtayer is meestal in vriezvorm verkrijgbaar in Surinaamse supermarkten of toko’s, wat het makkelijker maakt om het gerecht voor te bereiden. Het gerecht is niet alleen een feestklassieker, maar ook geschikt voor zondagen of andere bijzondere gelegenheden.
Ingrediënten voor Surinaamse Pom
Aangezien het gerecht op meerdere manieren kan worden gemaakt, zijn de ingrediënten van verschillende bronnen samengevoegd om een representatief overzicht te geven van de meest gebruikte ingredienten en bereidingswijze.
Voor de Vulling (Kip en Zoutvlees):
| Ingrediënt | Hoeveelheid |
|---|---|
| Zoutvlees | 250 – 500 g |
| Kip (dij of bouten) | 500 – 1200 g |
| Uien | 2 – 3 middelgroot |
| Knoflook | 2 – 4 tenen |
| Madame Jeanette peper | 1 |
| Tomatenpuree | 8 – 10 eetlepels |
| Bouillonblokjes | 3 – 4 |
| Tomatensaus of ketchup | 4 – 8 eetlepels |
| Ketjap | 1 – 2 eetlepels |
| Selderij | 1 tak fijngesneden |
| Nootmuskaat | een mespunt |
| Peper (zwarte of all-spice) | naar smaak |
| Roomboter | 4 – 5 eetlepels |
| Olijfolie of zonnebloemolie | 3 – 5 eetlepels |
| Water of bouillon | 300 – 700 ml |
| Suiker | 4 – 6 eetlepels |
| Sambal badjak (optioneel) | 1 – 2 eetlepels |
Voor de Pomtayer Basis:
| Ingrediënt | Hoeveelheid |
|---|---|
| Pomtayer (ondraaid en ontdooid) | 1 – 2 kg |
| Citroensap | van ½ citroen |
| Sinaasappelsap | van 2 sinaasappelen |
| Piccalilly | 1 – 2 eetlepels |
| Ketchup | 2 – 4 eetlepels |
| Zout | naar smaak |
| Pimentpoeder (all-spice) | naar smaak |
| Boter (voor het vetten van de ovenschaal) | naar smaak |
Bereidingswijze voor Surinaamse Pom
De Surinaamse pom vereist enige voorbereiding, maar is relatief eenvoudig als men de juiste stappen volgt. Hieronder is een stapsgewijze samenvatting van de meest gebruikte bereidingswijze:
Stap 1: Voorbereiding van Pomtayer
- Laat de pomtayer ontdooien. Dit kan best een dag van te voren worden gedaan.
- Spoel de pomtayer af onder koud water om eventuele ijskristallen of verontreinigingen te verwijderen.
- Meng de pomtayer met citroensap, sinaasappelsap, ketchup, piccalilly, zout, en pimentpoeder. Meng dit goed door tot een homogene massa.
- Vet een grote ovenvaste schaal in met boter en vul met de helft van de pomtayermengsel.
Stap 2: Bereiding van de Kipvulling
- Snijd de zoutvlees in stukjes en kook dit in water gedurende 30 minuten. Giet het af en kook het opnieuw 30 minuten tot het zacht is. Snijd het daarna klein.
- Bak uien, knoflook en Madame Jeanette peper in olie tot ze zacht worden.
- Voeg tomatenpuree toe en bak dit mee gedurende een paar minuten.
- Voeg de kip (in stukjes gesneden) en het zoutvlees toe aan de pan. Bestrooi met zwarte peper en meng goed.
- Voeg bouillon, tomaten (in stukjes), ketjap, selderij, nootmuskaat, en all-spice kruiden toe. Zet de pan op laag vuur en laat het mengsel een half uur pruttelen.
Stap 3: Samenstellen en Baken
- Leg de helft van de pomtayer in de voorverwarmde ovenvaste schaal.
- Verdeel de kipvulling over de pomtayer.
- Voeg de resterende pomtayer erop uit en strooi nog wat boter over de bovenkant.
- Bak de Surinaamse pom gedurende 1 uur in de oven op 200 °C.
Na het bakken is het gerecht gereed. Het is een traditioneel gerecht dat warm wordt geserveerd en vaak vergezeld gaat van rijst of brood.
Tips en Variaties
- Vooraf ontdooien: Het ontdooien van de pomtayer is een essentiële stap. Het is beter om dit een dag van te voren te doen om ervoor te zorgen dat het gerecht tijdens het bakken niet te nat wordt.
- Zoet of zout? Het gerecht kan worden aangepast naar smaak. Voor een zoetere variant kan meer suiker worden gebruikt. Voor een zaltser variant kan extra ketjap of bouillon worden toegevoegd.
- Vegan variant: Voor wie geen vlees wil gebruiken, bestaat er een vegan variant van pom. Deze gebruikt in plaats van kip en zoutvlees bijvoorbeeld aardappelen of tofu als vulling.
- Kokosmelk toevoegen: Sommige varianten van pom bevatten kokosmelk om de smaak iets lichter te maken en extra vloeistof toe te voegen.
- Sambal badjak: Hoewel niet traditioneel, verhoogt sambal badjak de smaak en voegt extra kruidigheid toe.
Culturele Betekenis en Toepassing
De Surinaamse pom is meer dan een gerecht; het is een belangrijk deel van de culinair erfgoed van Suriname. Het is vaak te vinden op feesten, verjaardagen, en andere bijzondere gelegenheden. Het gerecht is een symbool van samenkomst en traditie. Het is een gerecht dat wordt gedeeld, en vaak met familie of vrienden wordt opgediend. De kruidige vulling en het zachte pomtayer geven samen een unieke smaak die herkenbaar is binnen Surinaamse koken.
Ondanks dat het gerecht traditioneel is, is het ook flexibel genoeg om aangepast te worden naar smaak of lichaamsgewicht. Het is dus zowel geschikt voor feesten als voor gewone dagen.
Conclusie
De Surinaamse pom is een rijk, kruidig en hartig gerecht dat vaak centraal staat op feesten en bijzondere gelegenheden. Het bestaat uit pomtayer als basis, gevuld met kip en zoutvlees en een mix van specerijen. Het gerecht vereist voorbereiding, maar is relatief eenvoudig als de juiste stappen worden gevolgd. De smaak kan worden aangepast naar smaak, wat het een geschikt gerecht maakt voor zowel feesten als gewone dagen.
De Surinaamse pom is een gerecht dat niet alleen smaakt, maar ook een symbolische betekenis heeft binnen de Surinaamse culturele context. Het is een gerecht dat wordt gedeeld, en vaak gezien als een teken van vreugde en samenkomst. Met deze bereidingswijze en tips kan iedereen een authentieke Surinaamse pom maken, die net zo smaakt als die op feesten in Suriname.