Surinaams Gado Gado is een gerecht dat wortelt in de Javaanse keuken van Indonesië, maar zich in Suriname heeft ontwikkeld tot een geliefde variant die vaak geserveerd wordt in bananenblad en met specifieke groenten zoals kouseband, taugé en kangkong. Het is een eenvoudig, maar rijke schotel die een mix is van gekookte of geblancheerde groenten, vaak vergezeld van pindasaus, gebakken saté of eieren. In dit artikel zullen we dieper ingaan op de oorsprong van het gerecht, de ingrediënten, de bereidingswijze en enkele varianten die in Nederland en Suriname veel voorkomen.
Wat is Surinaams Gado Gado?
Surinaams Gado Gado, ook wel bekend als Pitjel, is een gerecht dat voortkomt uit de Surinaamse Javaanse keuken. Het bestaat uit een mix van gekookte of geblancheerde groenten, zoals kouseband, taugé, witte kool en komkommer, en wordt vaak geserveerd met pindasaus, gebakken uitjes of saté. Het gerecht is niet alleen eenvoudig in voorbereiding, maar ook rijk aan smaken en voedingswaarde. In Suriname wordt Pitjel traditioneel op een bananenblad geserveerd, wat bijdraagt aan het authentieke karakter van het gerecht.
In Nederland is Gado Gado een bekend gerecht uit de Chinees-Indische keuken en vaak te vinden in eetgelegenheden die zich richten op Aziatische keuken. In tegenstelling tot het Surinaamse Pitjel, bevat het Nederlands variant meestal een breder spectrum aan groenten en is het vaak samengesteld uit wat op de markt beschikbaar is. De essentie blijft echter hetzelfde: een mix van groenten met pindasaus.
Ingrediënten voor Surinaams Gado Gado
De ingrediënten voor Surinaams Gado Gado kunnen variëren, afhankelijk van de beschikbaarheid en de smaakkeuze van de kook. Toch zijn er enkele standaardgroenten die vaak gebruikt worden:
- Kouseband: deze groente is typisch in de Javaanse keuken en wordt vaak gebruikt in gerechten zoals Pitjel.
- Taugé: kleine spruiten die een zachte smaak hebben en vaak geblancheerd worden.
- Witte kool: wordt in reepjes of klein gesneden en gekookt.
- Komkommer: wordt meestal in plakjes gesneden en gewassen.
- Pindasaus: een romige saus die gemaakt wordt van pinda’s, kokosmelk, knoflook, tamarindepasta, sojasaus en suiker.
- Gebakken uitjes of saté: deze vlees- of visgerechten worden vaak als garnituur gebruikt.
- Hardgekookte eieren: worden vaak opgenomen in de mix of apart geserveerd.
In Suriname wordt Pitjel vaak bereid met extra groenten zoals kangkong (water spinazie) en in sommige gevallen ook met aardappelen. Het is belangrijk dat de groenten goed worden gekookt of geblancheerd om de juiste textuur en smaak te verkrijgen. Ook de pindasaus speelt een grote rol in de smaak van het gerecht en kan afhankelijk van de smaakkeuze van de kook, extra zoet of pikant gemaakt worden.
Bereidingswijze van Surinaams Gado Gado
De bereiding van Surinaams Gado Gado is relatief eenvoudig, maar vereist wel enige voorbereiding. Hieronder volgt een stap-voor-stap handleiding op basis van de informatie uit de bronnen:
Stappenplan voor het bereiden van Surinaams Gado Gado:
Groenten voorbereiden:
- Kouseband: was goed en snijd in kleine stukken.
- Taugé: leg in ijskoud water en laat gedurende 10-15 minuten weken.
- Witte kool: verwijder de harde buitenste bladeren en snijd in reepjes.
- Komkommer: schil en snijd in plakjes. Was zorgvuldig om overtollig vocht te verwijderen.
- Aardappelen (optioneel): snijd in plakjes en kook tot ze zacht zijn.
Groenten koken of blancheren:
- Zet een pan met water op en breng aan de kook.
- Voeg een theelepel zout toe aan het water.
- Kook de groenten in porties om te voorkomen dat ze onderling smaken uitwisselen.
- Witte kool en kouseband koken ongeveer 5 minuten.
- Aardappelen koken 10-15 minuten.
- Taugé kook 1-2 minuten of blancheer snel in kokend water.
- Komkommer kan gekookt worden of gewoon in plakjes gesneden en gewassen worden.
Pindasaus maken:
- Verwarm een droge koekenpan en rooster ongezouten pinda’s tot ze goudbruin zijn.
- Meng de pinda’s in een keukenmachine met kokosmelk, knoflook, tamarindepasta, sojasaus, palmsuiker en water tot een romige saus ontstaat.
- Proef en pas eventueel de smaak aan met extra zout of suiker.
Saté of uitjes bereiden (optioneel):
- Voor saté: snijd kip in kleine stukken, marinade in sojasaus, ketjap manis en wat knoflook.
- Spits de stukken op satéstokken en bak in een pan met wat olijfolie tot ze goudbruin zijn.
- Voor uitjes: snijd vis in stukken, marinade in sojasaus en bak tot ze goudbruin zijn.
Samenstelling en servering:
- Leg de gekookte groenten op een bord of schaal.
- Giet de pindasaus er overheen.
- Garnis met saté, uitjes, hardgekookte eieren en eventueel kroepoek.
- Serveer op een bananenblad voor een extra authentieke uitstraling.
Het gerecht kan zowel warm als lauw geserveerd worden. In Suriname is het gebruikelijk om het op bananenblad te serveren, wat het gerecht extra warme uitstraling geeft. In Nederland wordt het vaak op een porseleinen schaal geserveerd, maar de essentie van de smaken en bereidingswijze blijft hetzelfde.
Variaties van Surinaams Gado Gado
Zoals in de bronnen aangegeven, zijn er verschillende varianten van Gado Gado afhankelijk van het land en de beschikbaarheid van ingrediënten. In Suriname wordt Pitjel vaak bereid met kouseband en taugé, terwijl in Nederland Gado Gado een breder spectrum aan groenten bevat.
Een van de bekendste variaties is de Indonesische Gado Gado Bowl, waarbij de groenten worden gepresenteerd als een bowl met een mix van gekookte groenten, gekookte eieren, lontong (gestoomde kleefrijst), tempeh of tofu, en pindasaus. Deze variant is gezonder en kan makkelijk aangepast worden aan persoonlijke smaakkeuzes.
In Suriname is het gebruikelijk om Pitjel te bereiden met gebakken uitjes of saté, die extra smaak en textuur toevoegen aan het gerecht. Ook kan een hardgekookt ei of een stukje gekookte aardappel worden toegevoegd voor extra vulling.
Een andere variatie is het gebruik van cashewsaus in plaats van pindasaus. Deze saus is iets romiger en lichter dan traditionele pindasaus, en wordt gemaakt door cashewpasta met kokosmelk, knoflook en eventueel wat sambal te mengen. Deze variant is vaak te vinden in Suriname en wordt door sommigen als authentieker ervaren dan de pinda-versie.
Smaken en Smaakcombinaties
De smaken in Surinaams Gado Gado zijn belangrijk voor de ervaring van het gerecht. De pindasaus speelt een centrale rol en kan aangepast worden aan persoonlijke smaakkeuzes. Zoals in de bronnen aangegeven, kunnen extra smaken zoals ketjap manis (zoet-sour), citroengras of sambal toegevoegd worden om de saus extra smaak te geven.
De groenten zelf hebben een zachte smaak die goed aansluit bij de romige pindasaus. Het gebruik van gebakken uitjes of saté voegt extra smaak en textuur toe aan het gerecht. Ook hardgekookte eieren of gekookte aardappelen kunnen toegevoegd worden voor extra vulling.
Het gerecht is gebalanceerd in smaken en texturen, wat het een geliefde keuze maakt voor zowel gezonde maaltijden als comfort food. Het is ook een gerecht dat makkelijk kan worden aangepast aan persoonlijke smaakkeuzes, wat het ideaal maakt voor het bereiden in de eigen keuken.
Nutritional Waarde en Voedingswaarde
Gado Gado is niet alleen smaakvol, maar ook voedzaam. De groenten zijn rijk aan vitaminen, mineralen en vezel, wat bijdraagt aan een gezonde maaltijd. Taugé bevat bijvoorbeeld veel vitamine C en is rijk aan antioxidenten. Witte kool is rijk aan vitamine K en C, en ook in vezel. Aardappelen zijn een goede bron van koolhydraten en vitamine B6.
De pindasaus bevat gezonde vetten, zoals onverzadigde vetten, en is rijk aan eiwitten. De saus kan echter zoet en pikant zijn, afhankelijk van de ingrediënten die worden gebruikt. Voor een gezonder gerecht kan de hoeveelheid suiker verminderd worden of de saus gemaakt worden met cashew in plaats van pinda’s.
Het gebruik van gebakken uitjes of saté voegt extra eiwitten toe aan het gerecht, maar kan ook het vetgehalte verhogen. Voor een gezondere variant kan gekookte vis of kip gebruikt worden in plaats van gebakken vlees. Ook kan gekookt ei of tempeh toegevoegd worden als eiwitbron.
Het gerecht is ideaal als maaltijd die kan worden aangepast aan persoonlijke voedingsbehoeften, zoals vegetarisch of vleesvrij. De variatie aan ingrediënten maakt het mogelijk om Gado Gado aan te passen aan verschillende dieetbeperkingen.
Conclusie
Surinaams Gado Gado is een gerecht dat wortelt in de Javaanse keuken van Indonesië en zich in Suriname heeft ontwikkeld tot een geliefde variant die vaak geserveerd wordt in bananenblad. Het gerecht is eenvoudig in voorbereiding, maar smaakt krachtig en rijk. De ingrediënten variëren afhankelijk van het land en de beschikbaarheid, maar de essentie blijft hetzelfde: een mix van gekookte groenten met pindasaus en eventueel gebakken uitjes of eieren.
De bereiding is relatief eenvoudig en maakt het gerecht ideaal voor het bereiden in de eigen keuken. De smaken en texturen zijn gebalanceerd, en het gerecht kan aangepast worden aan persoonlijke smaakkeuzes of voedingsbehoeften. Of je nu Surinaams Pitjel bereid of een Nederlandse variant van Gado Gado, het gerecht is een delicatesse die zowel smaak als voedingswaarde biedt.
Surinaams Gado Gado is meer dan een gerecht – het is een smakenreis naar Javaanse keuken met een Surinaamse twist. Het is een gerecht dat zowel gezond als vullend is en makkelijk aangepast kan worden aan persoonlijke smaakkeuzes. Of je nu in Nederland of Suriname woont, dit gerecht is een must-try voor iedereen die geïnteresseerd is in Aziatische keuken.