Kouseband, ook wel bekend als kowsbanti in het Surinaams en yardlong beans in het Engels, is een typisch Surinaamse groente die zich uitstekend leent voor stoofgerechten. Deze lange, groene bonen hebben een iets taaiere structuur dan reguliere erwtjes of bonen, maar brengen een rijke, zachte textuur toe aan gerechten. Het gebruik van kousenband is in de Surinaamse keuken zeer verankerd, vooral binnen de Hindoestaanse keuken, waar het vaak wordt gecombineerd met kruiden zoals masala, aardappelen, knoflook, en peper.
Deze groente is niet alleen smaakvol, maar ook gezond. Kousenband bevat veel vezels, vitamine C, en antioxidanten, die onder andere bijdragen aan het beschermen van de ogen en het ondersteunen van een gezonde spijsvertering. In dit artikel worden verschillende Surinaamse recepten en bereidingswijzen besproken, op basis van bronnen uit diverse websites. Daarnaast worden de gezondheidsvoordelen en de voedingswaarde van kouseband belicht, met aandacht voor vegetarische en veganistische varianten.
Wat is kouseband?
Kouseband is een variëteit van bonen, die oorspronkelijk uit Azië komt, maar inmiddels ook in Zuid-Amerika en Suriname geïntroduceerd is. In de Surinaamse keuken is het een veelvoorkomende ingrediënt, vooral in stoofgerechten. De groente heeft een lange, slank formaat en een licht groene tot paarse kleur, afhankelijk van de rijpheid. Kouseband kan vers worden gebruikt, maar is tegenwoordig ook steeds vaker te vinden in de vriesafdeling, meestal al voorgesneden in stukjes.
Kenmerken van kouseband
- Structuur: Het heeft een iets taaiere textuur dan reguliere bonen of erwtjes.
- Gebruik: Het is ideaal voor stoofgerechten, stoven, en roeren.
- Vorm: De groente is langer dan een standaard bonenstengel, meestal tussen 30 en 50 cm lang.
- Naam: Het heet in het Surinaams kowsbanti, in het Engels yardlong beans, en in het Nederlands kouseband.
Surinaamse kousenband: Recepten en bereidingswijzen
In de Surinaamse keuken wordt kousenband vaak gecombineerd met aardappelen, kruiden en vlees of vis. De groente is niet alleen smaakvol, maar ook erg veelzijdig. Hieronder worden verschillende recepten beschreven, inclusief bereidingswijzen en ingrediënten.
1. Surinaamse kousenband met aardappelen
Een klassieker is de Surinaamse kousenband met aardappelen. Dit gerecht wordt vaak gemaakt met masala, een kruidenmengsel dat typisch is in de Hindoestaanse keuken. De aardappelen worden eerst zachtgekookt en daarna met de kousenband en kruiden in de pan gegaard. Het resultaat is een heerlijk stoofgerecht dat goed past bij roti, rijst of wit brood.
Ingrediënten (voor 4 personen):
- 500 gram kousenband (vers of van de vriezer)
- 500 gram kruimige aardappelen
- 2 uien
- 3 tenen knoflook
- 1 bouillonblokje
- 3 el zonnebloemolie
- 1 el Surinaamse masala
- Zout en zwarte peper naar smaak
Bereidingswijze:
- Hak de uien en knoflook fijn.
- Schil en snijd de aardappelen in blokjes. Kook deze tot ze beetgaar zijn.
- Als je verse kousenband gebruikt, snijd deze in stukjes van 3–4 cm.
- Verhit de zonnebloemolie in een ruime wok of braadpan. Bak de uien en knoflook erin tot ze lichtbruin zijn.
- Voeg de kousenband toe en kook deze mee tot ze gaar is.
- Verkruimel het bouillonblokje in de pan en meng dit goed door.
- Voeg de aardappelen toe en roer voorzichtig door.
Het gerecht is klaar wanneer de kousenband glazig en zacht is. Serveer met rijst of roti.
2. Surinaamse kousenband met knoflook, ui en kruiden
Een eenvoudigere variant van kousenband is het gerecht met knoflook, ui en kruiden. Deze bereidingswijze benadrukt de smaak van de groente, zonder het te overladen met kruiden of vlees. Het is ideaal voor vegetariërs of veganisten.
Ingrediënten (voor 4 personen):
- 500 gram kousenband
- 0.5 ui
- 2 eetlepels olie
- 0.25 rode peper
- 2 teentjes knoflook
- 200 gram Aji-No-Moto
- 1 bouillonblokje
Bereidingswijze:
- Snijd de ui, peper en knoflook fijn. Snijd de kousenband in stukjes van 2 à 3 cm.
- Verhit de olie in een wok en bak de knoflook, peper en ui lichtbruin.
- Voeg de kruiden en het bouillonblokje toe en roerbak alles mee.
- Voeg de kousenband toe en roerbak tot de groente gaar, maar nog een beetje knapperig is.
- Gebruik eventueel wat water om de groenten te garen.
- Als de groenten bijna gaar zijn, zet het vuur hoog en laat het droogbakken.
Het gerecht is klaar wanneer de kousenband zacht is en de smaken goed zijn doorgeëngd.
3. Surinaamse kousenband met zoutvlees
Voor een niet-vegetarische variant kan kouseband ook worden bereid met zoutvlees. Deze bereidingswijze is erg populair in de Surinaamse keuken, vooral bij stoven en stoofgerechten. Het zoutvlees geeft het gerecht een rijke smaak en een extra textuur.
Ingrediënten (voor 4 personen):
- 400 gram kousenband
- 200 gram zoutvlees
- 1 ui (fijn gesneden)
- 1 teentje knoflook (geperst)
- 2 theelepels tomaten puree
- Mespunt witte peper
- 1 theelepel tuinkruidenbouillon (of 1 à 2 maggiblokjes)
- 2 à 3 eetlepels zonnebloemolie
- ½ kopje water
Bereidingswijze:
- Was de kousenband en snijd de uiteinden eraf. Snijd het in stukjes van 3 cm.
- Zet het zoutvlees in een pan met water en eventueel een teentje knoflook en soepselderij. Kook het tot het zacht is.
- Snijd het zoutvlees in blokjes.
- Verhit de olie in een ruime pan. Bak de ui en knoflook tot ze glazig zijn.
- Voeg de tomatenpuree en het zoutvlees toe. Laat dit bakken tot het vlees iets krokant is.
- Voeg de kousenband, bouillon en witte peper toe. Meng het goed door.
- Voeg wat water toe zodat het gerecht kan stomen. Deksel erop en laat dit gedurende ongeveer 10 minuten sudderen.
Het gerecht is klaar wanneer de kousenband zacht is en het zoutvlees goed door de groenten is gemengd.
4. Surinaamse kousenband met tajerblad en roti massala
In deze variant wordt kousenband gecombineerd met tajerblad en een speciale saus van roti massala en kurkuma. Deze bereidingswijze is iets ingewikkelder, maar levert een smaakrijk gerecht op dat goed past bij rijst of roti.
Ingrediënten (voor 4 personen):
- 200 gram tajerblad
- 180 gram kousenband
- 100 gram kikkererwten
- 200 gram plantaardig boter
- 200 ml water
- 1 rode ui
- 1 knoflookteen
- 3 theelepels sumac
- 1 theelepel komijn
Voor de saus:
- 10 gram roti massala
- 4 gram kurkuma
- 40 gram sushi azijn
- 50 gram kikkererwtenvocht
- 200 ml olijfolie
Voor de garnering:
- 1 takje munt
Bereidingswijze:
- Voor de saus: Verwarm een steelpannetje op laag vuur en bak de roti massala en kurkuma zonder olie. Laat dit trekken en koel af.
- Giet de olie over de specerijen en laat trekken. Koel tot iets boven kamertemperatuur.
- Pel en snijd de ui en knoflook fijn.
- Bak het aan in een ruime pan met olie.
- Snijd de uiteinden van de kousenband eraf en snijd deze in gelijke stukken.
- Voeg de kousenband toe aan de pan en breng op smaak met sumac, komijn, zout en peper.
- Verwijder de stelen van het tajerblad en voeg dit toe aan de pan.
- Voeg de saus toe en meng goed door.
- Serveer met een frisse salade van kikkererwten met yoghurt en munt.
5. Surinaamse kousenband met aardappelen en kerrie
Een variatie op de klassieke Surinaamse kousenband is de kerrie-kousenband met aardappelen. In deze variant wordt de groente gecombineerd met aardappelen en een kerrie-mengsel, wat het gerecht een extra smaakvolle dimensie geeft. Het past goed bij roti of witte rijst.
Ingrediënten (voor 4 personen):
- 500 gram kousenband
- 1 gesnipperde ui
- 1 theelepel Himalaya zout
- 2 eetlepels olie
- Ca 100 ml water
- 1 theelepel fijngesneden knoflook
- 1 theelepel fijngesneden peper
- 1 theelepel (Surinaamse) masala kruiden
- 1 theelepel kurkuma
- 1 grote aardappel, geschild en in blokjes
Bereidingswijze:
- Fruit de ui en knoflook in wat olie.
- Voeg kousenband en andere ingrediënten toe en roer om.
- Blus af met water.
- Zet het vuur lager en laat met deksel op de pan zachtjes door sudderen.
- Roer af en toe om. Doe eventueel wat meer water erbij.
- Als de kousenband glazig en zacht is, is het gerecht klaar.
Gezondheidsvoordelen van kousenband
Naast de smaakvolle bereidingswijzen heeft kouseband ook een aantal gezondheidsvoordelen. Het bevat namelijk veel vezels, vitamine C en antioxidanten. Deze stoffen helpen bij het ondersteunen van de spijsvertering, het versterken van het immuunsysteem en het beschermen van de ogen tegen schade door blauw licht en veroudering.
Voedingswaarde
De voedingswaarde van kousenband is gebaseerd op 100 gram kousenband en omvat: - Energie: ca 30 kcal - Proteïne: ca 1.5 g - Koolhydraten: ca 6 g - Vetten: ca 0.1 g - Vitamine C: ca 10 mg - Vezels: ca 2.5 g
Deze waarden kunnen variëren afhankelijk van de rijpheid en de bereidingswijze van de groente. Kousenband is dus een licht, maar voedzame groente die goed past in een gevarieerd dieet.
Gezondheidsvoordelen
- Rijke bron van vezels: Vezels zijn goed voor de spijsvertering en helpen bij het onderhouden van een gezonde darmflora.
- Vitamine C: Vitamine C draagt bij aan het versterken van het immuunsysteem en helpt bij het absorberen van ijzer uit plantaardige voedingsmiddelen.
- Antioxidanten: Kousenband bevat antioxidanten die helpen bij het beschermen van cellen tegen schade door vrije radicalen.
Conclusie
Kousenband is een veelgebruikte groente in de Surinaamse keuken, die zich uitstekend leent voor stoofgerechten. Het heeft een taaiere textuur dan reguliere bonen, maar brengt een zachte, knapperige smaak toe aan gerechten. In dit artikel zijn meerdere Surinaamse recepten besproken, waaronder varianten met aardappelen, zoutvlees, en kruiden. Elke bereidingswijze benadrukt de smaak van de groente, terwijl ze tegelijkertijd ook erg voedzaam zijn.
De groente is niet alleen smaakvol, maar ook gezond. Kousenband bevat vezels, vitamine C en antioxidanten, die onder andere bijdragen aan het versterken van het immuunsysteem en het beschermen van de ogen. Het is dus een waar alleskunner in de keuken, die zowel vegetarisch als met vlees of vis kan worden bereid.
Zowel voor home cooks als voor culinair professionals is kousenband een interessante groente om te ontdekken. Door te experimenteren met kruiden, aardappelen en andere ingrediënten, is het mogelijk om unieke en smaakvolle gerechten te bereiden die perfect passen bij Surinaamse keuken.
Bronnen
- Café taria Jasmijn – Bevroren kousenband koken
- Veras Lifestylewereld – Recept Surinaamse kousenband
- Priya Loves Food – Surinaamse kousenband met aardappelen
- Jumbo – Recept Surinaamse kousenband
- Binnenste Buiten – Surinaamse kousenband met tajerblad en roti massala
- Jennifer Plein – Kouseband: de gezonde alleskunner
- Surinam Cooking – Kouseband met zoutvlees