Lapis is een traditioneel Surinaams dessert met oorsprong in de Javaanse en Indonesische keuken. Het is een gelaagde, puddingachtige taart die bestaat uit afwisselende witte en roze lagen, gemaakt van kokosmelk, maizena, suiker en kleurstof. Het gerecht staat bekend om zijn sierlijke uiterlijk en zijn zachte, romige smaak. Het is een populaire taart bij feestdagen en familiebijeenkomsten in Suriname en de Nederlandse diaspora. In dit artikel worden de ingrediënten, bereidingsmethoden en varianten van de Surinaamse lapis besproken, met de nadruk op het traditionele en gekoelde recept, evenals enkele fusiegerechten zoals de Surinaamse lapis cheesecake.
De Oorsprong en Betekenis van Lapis
Lapis is een gelaagde "cake" die oorspronkelijk uit de Javaanse en Indonesische keuken stamt. In Suriname is het gerecht verder ontwikkeld en heeft het een eigen identiteit gekregen. Het is vaak een kleverige versie van de spekkoek, en het karakteristieke kenmerk zijn de roze en witte lagen. De naam "lapis" betekent letterlijk "laag" in het Indonesisch, en dit verwijst naar de manier waarop het gerecht wordt gemaakt: door afwisselende lagen pudding te stapelen.
De Surinaamse lapis is een populaire versie van de Indonesische kue lapis. De belangrijkste verschillen liggen in de ingrediënten, zoals het gebruik van maizena in plaats van andere verdikkingsmiddelen, en de bereidingswijze, die niet steams, maar kookt. Ook is de Surinaamse lapis traditioneel gekoeld en niet gebakken, wat het een puddingachtige structuur geeft.
Ingrediënten en Hun Functie
De basis van de Surinaamse lapis wordt gevormd door kokosmelk, maizena en suiker. Kokosmelk levert een romige, tropische smaak en de benodigde vettigheid voor een rijke textuur. Maizena zorgt ervoor dat de pudding dik en glad wordt, terwijl suiker de zoetheid toevoegt. Rode kleurstof wordt toegevoegd om een roze kleur te creëren, die het gerecht zo herkenbaar maakt.
Naast deze basisingrediënten kan het recept ook worden aangepast of uitgebreid, afhankelijk van de variant. Bijvoorbeeld in de gebakken versie wordt er gebruikgemaakt van bloem, eieren en bakpoeder, terwijl in de fusion-varianten zoals de lapis cheesecake ook andere ingrediënten worden toegevoegd.
Traditionele Surinaamse Lapis
De traditionele Surinaamse lapis wordt gemaakt door een dik, puddingachtig mengsel van kokosmelk, maizena en suiker. Dit mengsel wordt gemaakt in twee kleuren: wit en roze. De witte vla wordt eerst in een bak of schaal gegoten, en zodra het is afgekoeld, wordt er een laag roze vla eroverheen gegoten. Dit proces wordt herhaald tot er vijf tot tien lagen zijn ontstaan. De lapis wordt daarna in de koelkast gezet tot hij volledig opstijft en wordt geserveerd in blokjes of in glaasjes.
Gebakken Lapis
Naast de gekoelde versie bestaat er ook een gebakken lapis, die lijkt op een cake. In deze variant wordt een beslag gemaakt van kokosmelk, suiker, bloem, eieren en bakpoeder. De beslag wordt geverfd en gebakken in lagen, wat resulteert in een cake-achtige structuur. Deze versie is dichter en minder kleverig dan de gekoelde lapis en wordt vaak geserveerd met een topping van gesmolten boter en kaneel.
Surinaamse Lapis Cheesecake
Een modernere variant is de Surinaamse lapis cheesecake, een fusion gerecht dat de smaken van de traditionele lapis combineert met die van een cheesecake. Deze variant bestaat uit vijf lagen, elk met een eigen kleur, smaak en textuur. Het gerecht is zowel zacht als hard, romig, zoet en zuur, en is bedoeld als een lekkernij die Surinaamse roots combineert met westerse culinairheid.
Het Recept: Traditionele Surinaamse Lapis
Hieronder volgt een gedetailleerd recept voor de traditionele, gekoelde lapis, gebaseerd op de informatie uit de bronnen.
Ingrediënten
- 400 ml dikke kokosmelk
- 1,5 liter water
- 10 eetlepels maizena
- 15 eetlepels witte suiker
- Een snufje zout
- Rode kleurstof
Bereidingswijze
Verhitten van de Kokosmelk:
Breng de kokosmelk en het water in een grote pan langzaam aan de kook op laag vuur.Maizena oplossen:
Los de maizena op in een kommetje met een beetje water. Voeg het opgeloste maizena toe aan de kokende kokosmelk en roer goed totdat het mengsel dik wordt.Suiker en Zout Toevoegen:
Voeg de suiker en het zout toe aan het mengsel en roer verder totdat de suiker volledig is opgelost.De Vla Verdelen:
Neem de pan van het vuur en verdeel de vla in twee gelijke porties.Kleurstof Toevoegen:
Voeg bij een van de porties de rode kleurstof toe en meng goed door tot de gewenste kleurintensiteit is bereikt.Het Gieten van de Lagen:
Giet eerst de witte vla in een schaal of bakvorm. Laat deze laag volledig afkoelen en opstijven in de koelkast voordat je de volgende laag toevoegt. Herhaal dit proces met de gekleurde vla, en bouw zo laag voor laag de lapis op. Voor optimale resultaten wordt geadviseerd om elke laag een dikte van ongeveer 4 tot 5 millimeter te geven.Klaar voor Serveren:
Zodra alle lagen zijn toegevoegd en de lapis volledig is afgekoeld en opgesteven in de koelkast, kan het in blokjes worden gesneden en geserveerd. Voor een extra effect kan het gerecht ook in glaasjes worden gegoten, waarbij het mengsel in afwisselende kleuren wordt geschept.
Notities
- Het is mogelijk om ook andere kleurstoffen te gebruiken, zoals groen of geel, voor variatie.
- Het is belangrijk om de lagen goed te laten afkoelen en opstijven voordat je de volgende laag toevoegt. Anders zullen de lagen door elkaar lopen.
- De koelkastperiode is essentieel om ervoor te zorgen dat de vla volledig opstijft.
De Gebakken Lapis: Een Andere Benadering
De gebakken lapis is een alternatieve versie van het gerecht, die vooral populair is in de Indonesische keuken. In deze variant wordt een beslag gemaakt van kokosmelk, suiker, bloem, eieren en bakpoeder. De beslag wordt geverfd en gebakken in lagen, wat resulteert in een cake-achtige structuur. Deze versie is dichter en minder kleverig dan de gekoelde lapis en wordt vaak geserveerd met een topping van gesmolten boter en kaneel.
Ingrediënten
- 2 kopjes kokosmelk
- 2 kopjes suiker
- 2 eieren
- 2 kopjes bloem
- 1 theelepel bakpoeder
- 1 theelepel kaneel
- 1/2 kopje gesmolten boter
Bereidingswijze
Voorverwarmen van de Oven:
Verwarm de oven voor op 175 graden Celsius (350 graden Fahrenheit).Het Mengsel Voorbereiden:
Mix de kokosmelk, suiker, eieren, bloem, bakpoeder en kaneel tot een homogene massa ontstaat.Het Bakken:
Verdeel het mengsel in meerdere lagen en bak elke laag afzonderlijk in een bakvorm. Laat de lagen afkoelen voordat je ze opstapelt.De Topping:
Serveer de gebakken lapis met een topping van gesmolten boter en kaneel.
Surinaamse Lapis Cheesecake: Een Fusion Recept
De Surinaamse lapis cheesecake is een moderne variant die Surinaamse smaken combineert met westerse culinairheid. Deze variant bestaat uit vijf lagen, elk met een eigen kleur, smaak en textuur. Het gerecht is zowel zacht als hard, romig, zoet en zuur, en is bedoeld als een lekkernij die Surinaamse roots combineert met westerse culinairheid.
Ingrediënten
De precieze ingrediënten variëren per laag, maar algemene ingrediënten zijn:
- Kokosmelk
- Maizena
- Witte suiker
- Rode kleurstof
- Roze kleurstof
- Witte pudding
- Chocolade
- Citroen
- Siroop
Bereidingswijze
Voorbereiding van de Lagen:
Bereid vijf verschillende lagen van vla, pudding en siroop. Elke laag heeft een eigen kleur en smaak.Het Gieten van de Lagen:
Giet de lagen afwisselend in een bak of in glaasjes. Zorg ervoor dat elke laag volledig is afgekoeld voordat je de volgende laag toevoegt.Koelen en Serveren:
Laat de lapis volledig afkoelen in de koelkast. Serveer in blokjes of in glaasjes.
De Kunst van het Lagen
Het maken van lapis is een kunst die zorgvuldigheid en geduld vereist. Het doel is om een gladde, dikke custard te creëren die, eenmaal gekoeld, de perfecte basis vormt voor het stapelen van de kleurrijke lagen. Het volgende stappenplan geeft een duidelijk overzicht van de bereidingswijze:
Verhitten van de Kokosmelk:
Breng de kokosmelk in een pan langzaam aan de kook op laag vuur.De Vla Bereiden:
Maak een dik mengsel van kokosmelk, maizena, suiker en kleurstof.Het Gieten van de Lagen:
Giet eerst een laag van de ongekleurde (witte) vla in een ondiepe schaal of bakvorm. Laat deze laag volledig afkoelen en opstijven in de koelkast voordat je de volgende laag toevoegt. Herhaal dit proces met de gekleurde vla, en bouw zo laag voor laag de lapis op.Klaar voor Serveren:
Zodra alle lagen zijn toegevoegd en de lapis volledig is afgekoeld en opgesteven in de koelkast, kan het in blokjes worden gesneden en geserveerd.
Conclusie
De Surinaamse lapis is een uniek en sierlijk dessert dat een mix is van Javanese en Nederlandse culinairheid. Het gerecht is eenvoudig in ingrediënten, maar vereist zorgvuldigheid en geduld bij de bereiding. De traditionele versie bestaat uit meerdere lagen van een dik, puddingachtig mengsel van kokosmelk, maizena en suiker, afgewisseld door witte en roze kleuren. De gebakken versie is een alternatieve benadering die een cake-achtige structuur biedt, terwijl de fusion-varianten zoals de lapis cheesecake moderne twisten introduceren.
Of je nu de traditionele versie, de gebakken variant of een fusion gerecht wilt maken, de Surinaamse lapis is een lekkernij die zowel het oog als de smaakpapillen pleegt. Het is een gerecht dat geschikt is voor feestdagen, familiebijeenkomsten en ook voor gewone dagen, wanneer je een zachte, romige taart wilt nemen.