Oud brood is een veelvoorkomend keukenrestje. In plaats van het weg te gooien, kan het worden getransformeerd tot diverse smakelijke gerechten. De beschikbare bronnen bieden een overzicht van recepten en technieken die oud brood gebruiken, variërend van eenvoudige roosteringsmethoden tot complexere gerechten zoals quiches en soepen. Deze recepten zijn ontworpen om voedselverspilling te verminderen en tegelijkertijd culinaire creativiteit te stimuleren, met ingrediënten die vaak al in de keuken aanwezig zijn.
Basisprincipes en voorbereiding
Voordat oud brood wordt verwerkt, is het vaak nodig om het voor te bereiden. De meeste recepten vereisen dat het brood wordt gesneden, gebroken of verkruimeld. Een veelgebruikte techniek is roosteren. Dit kan worden gedaan in een oven, op een bakplaat, of in een koekenpan. Het roosteren geeft het brood een knapperige textuur en een goudbruine kleur, wat de smaak versterkt. Voor het roosteren kan het brood worden gesneden in blokjes of plakjes. Sommige recepten adviseren het brood licht in te wrijven met olie of boter voor extra smaak en krokantheid.
Een andere basisvoorbereiding is het drogen van oud brood. Dit is een essentiële stap voor het maken van paneermeel of broodkruim. Het brood kan in stukjes worden gebroken en vervolgens worden gedroogd in een oven op een lage temperatuur, bijvoorbeeld 120 graden Celsius, met de ovendeur op een kiertje. Na het drogen kan het worden vermalen tot een fijne of grove kruim, afhankelijk van het beoogde gebruik. Dit zelfgemaakte paneermeel is geschikt voor het paneren van vlees of vis of als krokante topping voor ovenschotels.
Eenvoudige recepten met eieren
Eieren zijn een veelzijdige aanvulling op oud brood en vormen de basis voor diverse klassieke gerechten.
Wentelteefjes
Wentelteefjes (verloren brood) zijn een traditioneel recept waarbij sneetjes oud brood worden ondergedompeld in een mengsel van losgeklopte eieren. De bronnen vermelden dat alle broodsoorten geschikt zijn voor dit recept. De basisbereiding omvat het kloppen van eieren, eventueel met toevoeging van melk, kaneel, peper en zout. De broodsneden worden in het eimengsel gewenteld en daarna gebakken in boter of olie tot ze goudbruin zijn. In Vlaanderen wordt wentelteefjes vaak geserveerd met bruine suiker. Een variant, "verloren brood op zijn Turks", voegt verkruimelde feta-kaas en fijn gesneden peterselie of bieslook toe aan het eimengsel voor een hartige smaak.
Broodpudding
Broodpudding is een zoet gerecht waarin oud brood wordt gebruikt als basis. Het brood wordt in een mengsel van melk, eieren, suiker en kaneel gegooid en gebakken in de oven. Dit resulteert in een romige, smeuïge pudding. Het recept is flexibel; er kunnen rozijnen, chocolade of stukjes appel aan worden toegevoegd. De baktemperatuur en -tijd variëren, maar een typische temperatuur is 200 °C, met een baktijd van ongeveer 20 minuten.
Hartige quiches en taarten
Oud brood kan worden gebruikt als bodem voor een hartige quiche of taart. Het brood wordt in stukjes gebroken of gesneden en in een bakblik gelegd. De vulling bestaat uit restjes groenten, zoals paprika, broccoliroosjes, sperzieboontjes en tomatenblokjes. Hiervoor worden melk en eieren toegevoegd om het mengsel te binden. Ten slotte wordt het geheel bestrooid met geraspte kaas en gebakken in de oven op 200 °C voor ongeveer 20 minuten tot het gaar is.
Gerechten met geroosterd brood
Geroosterd oud brood vormt de basis voor diverse internationale en moderne gerechten.
Bruschetta en crostini
Bruschetta is een Italiaans gerecht waarbij oud brood wordt geroosterd en belegd met een mix van stukjes tomaat, geperste knoflook, olijfolie, azijn, basilicum en peper. Crostini zijn vergelijkbaar, maar kunnen ook worden belegd met andere ingrediënten zoals gegrilde groenten of burrata. De bronnen benadrukken dat dit een snelle en smaakvolle manier is om oud brood te gebruiken.
Croutons
Croutons zijn knapperige blokjes geroosterd brood die worden toegevoegd aan salades of soepen. Om ze te maken, wordt oud brood in blokjes gesneden, gemengd met olijfolie, knoflook en zout, en gebakken in een oven of koekenpan tot ze krokant zijn. Dit is een eenvoudige techniek die een knapperige textuur en smaak toevoegt aan diverse gerechten.
Pan con tomate en panzanella
Pan con tomate is een Spaans gerecht waarbij geroosterd brood wordt besmeerd met tomaat, knoflook en olijfolie, en soms belegd met ansjovis of boter. Panzanella is een Italiaanse broodsalade waarin oud brood wordt gecombineerd met groenten zoals tomaat, komkommer en ui, vermengd met een vinaigrette. De bronnen vermelden een variatie met honing-saffraantomaten. Beide gerechten gebruiken oud brood als een smaakvolle en textuurversterkende component.
Fattoush salade
Fattoush is een Midden-Oosterse salade die oud platbrood (flatbread) gebruikt. Het brood wordt in stukjes gesneden en gebakken tot krokante croutons, die worden toegevoegd aan een salade met groenten en een dressing. De bronnen suggereren het serveren van deze salade naast vis met een spicy kruidenkorstje.
Ovenschotels en soepen
Broodpizza
Een broodpizza is een snelle manier om oud brood te gebruiken. Een bakblik wordt belegd met oud brood (gesneden of in stukjes). Het brood wordt belegd met blokjes tomaat, restjes groente, kaas en kruiden. Het geheel wordt gebakken in een oven op 220 °C voor ongeveer 10 minuten. Alle broodsoorten zijn geschikt voor dit recept.
Ribollita
Ribollita is een Italiaanse groentesoep waarin oud brood wordt verwerkt. Het brood wordt in de soep gedaan, wat helpt om de bouillon dik en romig te maken. Het is een stevig gerecht, geschikt voor koude dagen, en een voorbeeld van een traditioneel gerecht dat specifiek is ontwikkeld om oud brood op te maken.
Andere toepassingen
Paneermeel en broodkruim
Naast het drogen en vermalen van oud brood tot paneermeel, kan broodkruim ook direct worden gebruikt. Geroosterd oud brood kan worden gebroken in stukjes en gebruikt als krokante topping voor ovenschotels of als bindmiddel.
Tosti's
Het roosteren van oud brood in een pan of tosti-ijzer met kaas en eventueel ham is een van de eenvoudigste manieren om oud brood te consumeren. Het resultaat is een krokante sandwich met gesmolten kaas.
Pizza fantasie
Een variatie op broodpizza is de "pizza fantasie", waarbij oud brood wordt belegd met restjes vlees (zoals salami), kaas (zoals pastakaas of mozzarella) en groenten (zoals paprika of palmharten). Dit recept is geschikt voor alle broodsoorten.
Conclusie
De beschikbare bronnen presenteren een breed scala aan recepten en techniken voor het verwerken van oud brood. Van eenvoudige wentelteefjes en croutons tot complexere gerechten zoals broodpudding, quiches en ribollita, toont het materiaal aan dat oud brood een veelzijdig ingrediënt is. Het roosteren, drogen en verwerken van oud brood in gerechten met eieren, groenten en kaas biedt een effectieve methode om voedselverspilling te verminderen. De recepten zijn over het algemeen eenvoudig en maken gebruik van ingrediënten die vaak beschikbaar zijn in de keuken. Door deze methoden toe te passen, kunnen consumenten oud brood transformeren tot smakelijke maaltijden en snacks.