Tomatensoep is een klassieker in de Nederlandse keuken, een gerecht dat zowel eenvoudig als veelzijdig is. De kwaliteit van de soep wordt echter in sterke mate bepaald door de keuze van de tomaten en de bereidingsmethode. Verschillende bronnen belichten diverse benaderingen, van het roosteren van groenten in de oven tot het langzaam stoven van verse tomaten zonder toegevoegde bouillon. Dit artikel onderzoekt de verschillende technieken en ingrediënten die worden gebruikt om een romige, pure of geroosterde tomatensoep te bereiden, allen gebaseerd op de gegevens uit de beschikbare bronnen.
Het belang van tomatensoorten en het juiste seizoen
De keuze van de tomaat is fundamenteel voor de smaak van de soep. Volgens bron [1] zijn "Hollandse trostomaten" vol van smaak en zorgen ze ervoor dat de soep nog lekkerder wordt. Het ideale seizoen voor deze tomaten loopt van juni tot en met september. Buiten dit seizoen worden tomaten uit het buitenland gebruikt, wat kan leiden tot een verschil in smaakintensiteit. Bron [4] bevestigt dit door aan te geven dat je voor een pure tomatensoep met een volle smaak het beste verse, rode, rijpe tomaten kunt gebruiken die in augustus en september beschikbaar zijn. Hierbij worden specifiek Roma-tomaten en trostomaten genoemd als geschikte variëteiten die in die periode in Nederland afkomstig zijn. De voorkeur gaat uit naar tomaten met een zoete smaak, wat wordt bereikt door de juiste bereidingstijd, zoals verder wordt toegelicht.
Basisrecept: Romige tomatensoep met kookroom
Een veelvoorkomende variant is de romige tomatensoep. Bron [1] presenteert een basisrecept voor deze soep, waarbij 1 kilo trostomaten in stukjes gesneden als hoofdingrediënt fungeert. De bereiding begint met het verhitten van zonnebloemolie in een soeppan. Vervolgens worden de tomaten, uien, gedroogde oregano, zwarte peper, gerookte paprikapoeder en chilivlokken gedurende 3-5 minuten op middelhoog vuur gebakken. Aan dit mengsel worden knoflook, tomatenpuree (70 gram), bloem (2 theelepels) en suiker (2 theelepels) toegevoegd en kort meegebakken. Hierna wordt 600 milliliter heet water toegevoegd, waarna de pan aan de kook wordt gebracht en de soep afgedekt 20 minuten op een zachter vuur laat pruttelen. Na het pureren met een staafmixer wordt 250 milliliter kookroom (waarbij plantaardige kookroom als optie wordt genoemd) toegevoegd. De soep kan op smaak worden gebracht met zout en/of peper. Een tip van de auteur is om niet alle kroom toe te voegen, maar een beetje te bewaren voor garnering. Een groentebouillonblokje (1,5 stuks) wordt ook als ingrediënt vermeld.
Geroosterde tomatensoep: een andere dimensie van smaak
Een alternatieve methode om tomatensoep te bereiden, is door de groenten eerst te roosteren. Bron [2] beschrijft een recept waarbij de oven op 180°C wordt verwarmd. Alle ingrediënten behalve het bouillonblokje en water worden op een met bakpapier beklede bakplaat verdeeld, besprenkeld met olijfolie en op smaak gebracht met peper en zout. De bakplaat wordt in de oven geschoven en de groenten worden gedurende 30 minuten geroosterd. Na het roosteren wordt de knoflook uit de schil geduwd en de tijm gerist. De geroosterde tomaten, ui, knoflook en tijm worden in een soeppan gedaan. Vervolgens wordt een groentebouillonblokje en water toegevoegd. De soep wordt gepureerd en eventueel op smaak gebracht met peper en zout. De soep kan worden geserveerd met een beetje room of yoghurt en eventueel basilicum.
Pure tomatensoep: maximale smaakconcentratie zonder bouillon
Een bijzondere benadering is de pure tomatensoep van verse tomaten, waarbij de focus ligt op de pure smaak van de tomaat zonder toevoeging van bouillon of water. Bron [4] stelt dat in veel populaire recepten naast tomaten een liter of meer bouillon wordt toegevoegd, vaak ook room en andere ingrediënten. Dit leidt volgens de auteur niet tot de pure tomatensmaak van verse tomaten. Het doel is een ongebonden tomatensoep van verse tomaten, zonder room en andere fratsen, een echte groentesoep zonder franje. Om deze pure smaak te bereiken, wordt aanbevolen minder of geen bouillon/water toe te voegen. Het beschreven recept produceert ongeveer 1,5 liter tomatensoep en vereist 1,5 kilo tomaten, naast ui, bleekselderij, rode paprika (of eventueel een flinke wortel) en basilicumblaadjes. De bereiding start met het verhitten van 4 eetlepels olijfolie in een braadpan. Vervolgens worden 2 flinke uien (gesnipperd) en 2 stengels bleekselderij (in stukjes) met een snuf zout gedurende een kwartier op matige temperatuur gestoofd, met de deksel op de pan en af en toe roeren. Daarna worden blokjes rode paprika toegevoegd en deze worden ook een kleine vijf minuten meegestoofd. Ondertussen worden de tomaten (3 pond verse, rijpe tomaten, bijvoorbeeld Roma-tomaten of trostomaten) in partjes gesneden. Deze worden nu toegevoegd, evenals de basilicumblaadjes. De temperatuur wordt wat hoger (middelhoog) gezet en de pan wordt afgedekt nog ongeveer driekwartier gestoofd, waarbij iedere vijf minuten wordt omgescheppt. Na deze lange stooftijd ontstaat een tomatensoep met een heerlijke zoete tomatensmaak. De soep kan worden gepureerd, waarbij de velletjes en pitjes in een zeef achterblijven voor een extra gladde structuur. De auteur geeft aan dat er geen suiker of zo meer bij hoeft te worden gedaan; de soep wordt alleen op smaak gebracht met peper en zout. Als garnering kunnen tomatenblokjes, basilicumblaadjes en zelfgemaakte croutons worden gebruikt.
Gebruik van tomatenpuree en andere ingrediënten
Verschillende recepten maken gebruik van tomatenpuree voor een intensere smaak. In bron [1] wordt 70 gram tomatenpuree (een klein blikje) gebruikt. In bron [3] wordt ook een blik tomatenpuree toegevoegd aan een mengsel van witte uien, knoflook en tijm. In dit recept wordt ook een blik tomatenblokjes en 1 liter groentebouillon gebruikt. De bereiding verschilt: eerst worden ui, knoflook en tijm op laag vuur zacht, daarna wordt tomatenpuree toegevoegd en goed aangebakken, gevolgd door suiker. Vervolgens worden de tomatenblokjes en groentebouillon toegevoegd en laat het mengsel iets inkoken. Het recept van bron [3] sluit af met het op smaak brengen met peper en zout, en optioneel een scheutje room.
Bron [4] stelt dat je wel wat tomatenpuree kunt toevoegen, maar benadrukt dat het beter is minder of geen bouillon/water toe te voegen voor een pure smaak. Het concept van "veel tomaten, weinig/geen bouillon" wordt verder uitgewerkt in een recept dat is geïnspireerd op een "Best Homemade Tomato Soup" recept dat weinig water/bouillon toevoegt. In het eigen recept van bron [4] worden enkel tomaten in de pan gedaan, dus geen water en geen bouillon, om een tomatensoep met een hele pure tomatensmaak te krijgen.
Technieken voor structuur en smaakverfijning
Een techniek voor het verbeteren van de textuur van de soep wordt beschreven in bron [5]. Hier wordt aanbevolen om tomaten te ontvellen voor een extra gladde en zachte structuur in de soep. De methode is om aan de onderkant van elke tomaat een kruisje te maken, ze kort in kokend water te dompelen, ze daarna te laten schrikken in koud water en vervolgens de velletjes te verwijderen.
Verschillende kruiden worden in de recepten gebruikt. Gedroogde oregano en gerookte paprikapoeder worden in bron [1] gebruikt. Verse tijm wordt vermeld in bron [2] en bron [3]. Basilicum is een veelvoorkomende garnering of ingrediënt, zoals te zien is in bron [1], bron [2] en bron [4]. In bron [4] worden ook bleekselderij en rode paprika (of wortel) als groentebasis gebruikt, naast ui.
Conclusie
De analyse van de verschillende bronnen laat zien dat er diverse benaderingen bestaan voor het bereiden van tomatensoep. De keuze voor een romige versie met kroom, een geroosterde variant of een pure tomatensoep zonder bouillon hangt af van de gewenste smaakintensiteit en textuur. Een gemeenschappelijk thema is het belang van het gebruik van verse, rijpe tomaten, bij voorkeur van Nederlandse afkomst tijdens het zomerseizoen voor een volle smaak. De bereidingstechnieken variëren van bakken in een pan, roosteren in de oven tot langdurig stoven, elk met hun eigen effect op de uiteindelijke smaak en structuur. Het toevoegen van kruiden zoals oregano, tijm en basilicum, en het gebruik van tomatenpuree, dragen bij aan de complexiteit van de smaak. Voor degenen die de pure smaak van tomaat willen benadrukken, wordt aangeraden weinig of geen bouillon toe te voegen en de tomaten lang te stoven om de zoetheid te concentreren.