Surinaamse saoto soep is een klassieker in de Surinaamse keuken en een populaire maaltijdsoep die zowel in Suriname als in Nederland gemaakt en genoten wordt. Deze soep is een Surinaams-Javaanse variatie op de Indonesische soto ayam en dateert uit de tijd dat Javaanse arbeiders in de 19e eeuw naar Suriname migreerden. In Suriname werd het gerecht aangepast aan de beschikbare ingrediënten en tradities, waardoor een unieke variant ontstond die nu bekendstaat als saoto soep.
Het gerecht is bekend om zijn heldere, lichtgekleurde bouillon en het rijke assortiment van garnituren dat erbij wordt geserveerd. Saoto is meer dan een gewone soep: het is een maaltijdsoep die vaak wordt gepresenteerd in een schaal of bord waarin diverse ingrediënten zijn opgestapeld. Deze variatie maakt het gerecht niet alleen smaakvol, maar ook visueel aantrekkelijk.
In dit artikel wordt een overzicht gegeven van het originele recept, de gebruikte ingrediënten, de kooktechniek en de mogelijkheden voor variaties. Verder wordt ingegaan op de geschiedenis van de saoto soep en de betekenis van de gerecht in de Surinaamse keuken.
Herkomst en geschiedenis van saoto soep
Saoto soep heeft zijn oorsprong in Java, waar het gerecht bekend staat als soto ayam, een kippensoep die wordt bereid met een heldere bouillon en garnituren. Toen Javaanse arbeiders in de late 19e eeuw naar Suriname vertrokken om te werken op de suikerrietplantages, brachten ze hun culinair erfdeel met zich mee. Aanwezig in Suriname, pasten de Javaanse immigranten het gerecht aan aan de lokale beschikbaarheid van ingrediënten. Zo ontstond de Surinaamse saoto soep, die zich onderscheidt door het gebruik van Surinaamse kruiden en smaken.
De naam saoto is een Surinaamse variatie op soto, waarbij de letter s aan het begin is toegevoegd. Dit fenomeen komt vaak voor in de Surinaamse taal, waarbij woorden uit andere culturen worden geaccentueerd of aangepast. De Surinaamse versie van de soep is rijk aan smaken, vaak met kruiden zoals laos, citroengras (sereh), gember, knoflook en piment. De bouillon wordt vaak verder versterkt met bouillonblokjes en extra smaakstoffen.
De Surinaamse saoto soep is een levendig voorbeeld van hoe culturele invloeden en lokale ingrediënten samen een uniek gerecht vormen. Het is een gerecht dat door iedereen op zijn eigen manier kan worden bereid, afhankelijk van smaakvoorkeuren, beschikbaarheid van ingrediënten en regionale tradities.
Ingrediënten voor saoto soep
De essentie van saoto soep ligt in de bouillon, die wordt bereid van kip en vers kruiden. De basisbestanddelen zijn vrij consistent over de verschillende recepten, maar er zijn ook variaties mogelijk. In de volgende paragrafen worden de ingrediënten voor zowel de bouillon als de garnituren beschreven, met aandacht voor de hoeveelheden en eventuele alternatieven.
Bouillon
De bouillon is het hart van de saoto soep en moet een rijke smaak bezitten. De volgende ingrediënten worden gebruikt:
- Kip: meestal in de vorm van kipbouten of kipfilets. Het is raadzaam om het vlees eerst te wassen en eventueel overtollig vet te verwijderen.
- Citroengras (sereh): wordt gekneusd en toegevoegd aan de bouillon. Het verleent een licht frisse noot aan de smaak.
- Gember: in schijfjes of fijngesneden vorm.
- Laos: een Surinaamse kruid die lijkt op peterselie en wordt gebruikt voor de smaak.
- Knoflook: in schijfjes of heel.
- Salamblaadjes: voor een aromatische smaak.
- Pimentkorrels: voor een zachte pikante smaak.
- Bouillonblokjes: meestal kip of groentebouillon. In sommige recepten worden ook Surinaamse bouillonblokjes gebruikt.
- Witte peper: optioneel, voor extra pikantheid.
- Water: de hoeveelheid varieert afhankelijk van de gewenste hoeveelheid soep. Meestal wordt 3 tot 10 liter water gebruikt, afhankelijk van het aantal personen.
De bouillon wordt meestal gedurende 1 tot 2 uur laten pruttelen op laag vuur, waardoor de smaken zich goed kunnen ontwikkelen. Tijdens het koken kan eventuele vetlaag verwijderd worden met een schuimspaan.
Garnituren
De garnituren zijn een belangrijk onderdeel van de saoto soep en maken het gerecht tot een maaltijd. De keuze van garnituren hangt vaak af van beschikbaarheid en persoonlijke voorkeur. De volgende ingrediënten komen regelmatig voor in saoto recepten:
- Gefrituurde aardappelsticks of aardappelstokjes: vaak in de vorm van julien of gebakken aardappelstokjes.
- Gebakken uitjes: kleine broodjes die vaak als garnituur worden gebruikt.
- Soe-on (gebakken vermicelli): een Surinaamse variant op rietjesnoodles.
- Taugé (sojabonenstengels): voor extra groentekarakter.
- Rijst: in sommige varianten wordt witte rijst of kookrijst als onderlaag gebruikt.
- Hardgekookte eieren: halverwege of in stukjes gesneden.
- Gefileerd kipvlees: afkomstig uit de bouillon of apart bereid.
- Selderie: fijngehakt of in stukjes.
- Ketjap: zowel zoute als zoete varianten worden gebruikt voor extra smaak.
- Sambal of ketjap sambal: voor pikantheid.
- Paprika of peper: fijngehakt of als smaakversterker.
De garnituren worden meestal apart bereid en daarna opgestapeld in een schaal of bord, waarbij de bouillon wordt gegoten. Dit maakt het gerecht niet alleen smaakvol, maar ook visueel aantrekkelijk en maaltijdvolledig.
Kooktechniek voor saoto soep
De kooktechniek voor saoto soep is vrij gestructureerd, maar er zijn variaties mogelijk afhankelijk van het recept en de beschikbare ingrediënten. In de volgende stappen wordt de kookprocedure uitgelegd, gebaseerd op meerdere bronnen:
Stap 1: Bouillon bereiden
- Verhit 4 liter water in een grote soeppan tot het kookpunt.
- Voeg de kipbouten of -filets toe en meng met de volgende ingrediënten:
- Gember in schijfjes
- Citroengras
- Knooflook in schijfjes
- Sereh
- Pimentkorrels
- 2 salamblaadjes
- Bouillonblokjes (kip en groente)
- Witte peper
- Laat de bouillon gedurende 1 tot 2 uur zachtjes pruttelen op laag vuur. Tijdens het koken kan eventueel vet of schuim verwijderd worden met een schuimspaan.
- Controleer de hoeveelheid water en voeg indien nodig extra toe. Voeg eventueel extra bouillonblokjes toe voor meer smaak.
Stap 2: Garnituren bereiden
- Rijst koken: Kook witte rijst in een aparte pan volgens de aanwijzingen op de verpakking. Laat de rijst even rusten onder een deksel.
- Hardgekookte eieren: Kook de eieren gedurende 9 minuten en pel ze voor gebruik.
- Gebakken aardappelsticks of mihoen: Verhit olie in een hapjespan en bak de aardappelsticks of mihoen tot ze krokant zijn.
- Gebakken uitjes: Bak de uitjes in olie tot ze goudbruin zijn.
- Soe-on (gebakken vermicelli): Deze kan direct uit de verpakking gebruikt worden of even in water worden gewassen.
- Taugé: Was de taugé grondig en gebruik hem direct als garnituur.
- Selderie: Hak de selderie fijn of in stukjes.
- Ketjap en sambal: Bereid de ketjap en eventuele sambal apart of gebruik deze voor het afwerken van het gerecht.
Stap 3: Samenstelling van de saoto soep
- Voeg de bereide garnituren in een schaal of bord op, in de gewenste volgorde.
- Giet de warme bouillon over de garnituren.
- Serveer met extra ketjap, sambal of eventueel rijst onderaan.
Variaties en aanpassingen
Saoto soep is een gerecht dat door iedereen op zijn eigen manier kan worden bereid. De keuze van ingrediënten en hoeveelheid varieert vaak afhankelijk van beschikbaarheid, smaakvoorkeuren en regionale tradities. In de volgende subsecties worden enkele veelvoorkomende variaties beschreven.
1. Met of zonder rijst
In sommige varianten van saoto soep wordt witte rijst of kookrijst gebruikt als onderlaag. Dit voegt een extra textuur toe aan het gerecht en maakt het rijker. In andere gevallen wordt de saoto soep puur op de bouillon geserveerd, zonder rijst.
2. Veranderingen in garnituren
De garnituren zijn vrij te variëren. Terwijl sommige varianten gebakken uitjes en aardappelsticks bevatten, kunnen andere varianten bijvoorbeeld ook groenten als wortel of broccoli bevatten. Ook is het mogelijk om extra vlees toe te voegen, zoals kipbouten of vleesballetjes.
3. Geschiktheid voor vegetariërs
Hoewel de meeste varianten van saoto soep kip bevatten, is het gerecht ook aanpasbaar voor vegetariërs. In dat geval kan de bouillon volledig vegetarisch gemaakt worden, en kunnen garnituren zoals sojabonen, tofu of extra groenten worden toegevoegd.
4. Geschiktheid voor vleesvrij
Net zoals bij vegetariërs is het gerecht ook geschikt voor vleesvrij eten, mits de bouillon en garnituren volledig vleesvrij zijn. In dat geval worden eventueel ook groentebouillonblokjes gebruikt en worden garnituren zoals sojabonen of tofu toegevoegd.
Tip: Waar vind je de ingrediënten?
De meeste ingrediënten voor saoto soep zijn beschikbaar in Surinaamse toko’s of in grote Chinese supermarkten. Voor ingrediënten als citroengras, sereh, laos en bouillonblokjes is het raadzaam om naar een Surinaamse toko te gaan, omdat deze ingrediënten minder algemeen beschikbaar zijn in reguliere supermarkten. Surinaamse toko’s bevinden zich vaak in stadsdelen met een Surinaamse gemeenschap, zoals Nieuw-Vennep, Amsterdam en Den Haag.
Conclusie
Surinaamse saoto soep is een gerecht dat zich onderscheidt door zijn heldere bouillon en rijke variatie aan garnituren. Het gerecht is afkomstig uit Java, waar het bekend staat als soto ayam, en is in Suriname aangepast aan lokale ingrediënten en smaken. De bouillon, bereid van kip en kruiden, is het hart van de saoto soep, en de garnituren maken het gerecht tot een maaltijd. Het gerecht is zeer geschikt om te varieren, zowel qua ingrediënten als qua hoeveelheid, waardoor het een gerecht is dat door iedereen kan worden genoten.
Het recept is vrij gestructureerd, maar het is niet moeilijk om te maken. Met de juiste ingrediënten en wat kookpraktijk is het gerecht snel gereed en een heerlijke maaltijd. Het is een gerecht dat niet alleen in Suriname, maar ook in Nederland populair is geworden en een prachtig voorbeeld is van de Surinaamse keuken als smeltkroes van verschillende culturen.