De Surinaamse saoto soep is een typische gerecht met een rijke geschiedenis, afkomstig uit de Javaanse keuken, die zich tijdens de koloniale periode heeft gevestigd in Suriname. Door de migratie van Javaanse arbeiders in de 19e eeuw is deze heldere kippensoep met krachtige smaken in de Surinaamse keuken terechtgekomen en daar verder ontwikkeld. Saoto is meer dan een eenvoudige soep — het is een maaltijdsoep, rijk aan smaken en texturen, waarbij elke persoon zijn of haar eigen variant kan maken. In dit artikel wordt de oorsprong van saoto besproken, wordt een overzicht gegeven van de standaard ingrediënten en bereidingswijze, en wordt uitgebreid ingegaan op de verschillende opties voor garnituur.
Oorsprong en culturele betekenis van saoto soep
Saoto soep is in oorsprong een Javaans gerecht, bekend als soto ayam, wat vertaald wordt als kippensoep. De Surinaamse versie van deze soep, genaamd saoto soep, is ontstaan door Javaanse migranten die in de 19e eeuw naar Suriname vertrokken. Deze migranten brachten hun culinair erfdeel mee, waarbij de kippensoep een nieuwe vorm kreeg door het gebruik van lokaal beschikbare ingrediënten en Surinaamse invloeden. Tegenwoordig is saoto zo'n intrinsiek deel van de Surinaamse keuken dat het niet meer geassocieerd wordt met Java, maar eerder als een Surinaams-Javaanse klassieker.
Volgens de bronnen is saoto soep een gerecht dat vaak geassocieerd wordt met herinneringen en culturele wortels, vooral onder Surinaamse gemeenschappen in het buitenland. Het is beschreven als "soul-food", een gerecht dat niet alleen smaakt, maar ook emotioneel banden weeft met familie, tradities en de Surinaamse identiteit. De bereiding en het eten van saoto is daarom vaak een gezamenlijke, warme ervaring.
Ingredienten en bereidingswijze
De basis van saoto soep is een krachtige, heldere kippenbouillon die langzaam wordt getrokken. De bouillon bevat typisch een combinatie van verse kruiden en specerijen, waaronder laos, citroengras (sereh), gember en piment. De kip wordt vaak als de hoofdingrediënt gebruikt, waarbij het vlees of gepluisd of in stukjes wordt gevoegd. De bouillon wordt meestal versterkt met bouillonblokjes of -bouillonpoeder voor extra smaak.
Ingediën van de bouillon
De bouillon wordt bereid door kip (meestal kipbouten of kipdijen) in kokend water te zetten, samen met kruiden en specerijen. Het water wordt in een grote soeppan aan de kook gebracht, waarbij eventueel extra water wordt toegevoegd om de gewenste hoeveelheid te bereiken. Naast de kip worden er kruiden als laos, citroengras, knoflook, selderij, en soms gember aan toegevoegd. Bouillonblokjes of -poeder versterken de smaak verder. De kip wordt meestal 20-30 minuten gekookt, waarna het vlees uit de pan wordt gehaald en uitgeplooid.
Garnituur en vulling
Een van de kenmerken van saoto soep is de vulling, die meestal een mix is van gekookte en gebakken ingrediënten. Deze vulling maakt de saoto soep tot een maaltijdsoep, waarbij het niet alleen om de smaak, maar ook om de texturen gaat. Typische ingrediënten zijn:
- Gekookte rijst
- Gepluisde kip
- Gebakken uitjes
- Gebakken aardappelstokjes
- Gebakken vermicelli (soe-on)
- Taugé (gepluisde sojabonen)
- Gebakken selderie
- Hardgekookte eieren
De garnituur kan variëren per persoon, afhankelijk van smaakvoorkeuren en beschikbaarheid van ingrediënten. Sommige recepten adviseren om de garnituur in aparte schaaltjes te presenteren, zodat elke lepel van de soep uniek is in smaak en texturen. Een extra smaakversterker is ketjap of ketjap sambal, die vaak als garnituur of sliertje op het gerecht wordt toegevoegd.
Standaard recept
Hieronder volgt een overzicht van een standaard recept voor saoto soep, samengesteld op basis van verschillende bronnen:
Ingrediënten (voor 4 personen):
- 3 liter water
- 600 g soepkip (of kipbouten)
- 4 cm laos
- 4 teentjes knoflook (heel)
- 1 ui (gesnipperd of verticaal doorgesneden)
- 1 tak citroengras
- 1 salamblaadje
- 2 bouillonblokjes
- 1 theelepel witte peper
Garnituur:
- 6 gekookte eieren
- 300 g taugé
- 2 pakjes gebakken aardappelstokjes
- 1 pakje soe-on (gebakken vermicelli)
- Gebakken uitjes
- 2 kipfilets
- 1 tak soepselderij (fijngesneden)
- 1 peper
- 5 eetlepels zoute ketjap
Bereidingswijze:
- Kook 3 liter water in een grote pan. Voeg de kip en kipfilet toe, evenals de knoflook, ui, citroengras, laos, salamblaadje, bouillonblokjes en witte peper.
- Laat de bouillon 25-30 minuten pruttelen op laag vuur.
- In de tussentijd worden de eieren hardgekookt en de rijst gekookt.
- De kipfilet wordt uitgeplooid, evenals de eieren.
- De garnituur wordt apart bereid, zoals gebakken uitjes, gebakken vermicelli en taugé.
- Serveer de saoto soep met een rijke mix van de garnituur en eventueel een druppel ketjap of ketjap sambal.
Variaties en tips
De saoto soep is erg flexibel. De volgende variaties worden genoemd in de bronnen:
- Vermengde garnituur: Niet alle ingrediënten hoeven per bord aanwezig te zijn. Sommige mensen ervoor kiezen om de garnituur per persoon volledig verschillend te serveren.
- Extra smaak: Voor extra smaak wordt vaak ketjap sambal of ketjap manis gebruikt.
- Optionele ingrediënten: Sommige recepten adviseren om extra gember of laos toe te voegen, afhankelijk van de smaakvoorkeur.
- Gebakken vulling: Garnituur als gebakken uitjes en aardappelstokjes zorgen voor extra textuur en crunch.
Conclusie
Saoto soep is een Surinaamse klassieker met wortels in de Javaanse keuken. Het is een gerecht dat zowel smaak als warmte biedt, en dat vaak geassocieerd wordt met culturele wortels en gezellige momenten. De bereiding is relatief eenvoudig, maar het resultaat is rijk aan smaken en texturen. Door de variatie in garnituur en bereidingswijze is saoto soep een gerecht dat aangepast kan worden aan elke smaakvoorkeur.
Zowel Surinamers als niet-Surinamers kunnen genieten van saoto soep, wat het een gerecht maakt dat mensen samen brengt. Het is een toepasselijke keuze voor ziektes, herstel, of gewoon om een warme en voedzame maaltijd te eten. Door het gebruik van kruiden en een krachtige bouillon is saoto soep ook een gezond alternatief dat licht verteerbaar is.
Zowel in Suriname als in Surinaamse gemeenschappen wereldwijd blijft saoto soep een populaire keuze, en het is een gerecht dat blijft verhalen vertellen over culturele smaken en tradities.