De Napoleon taart is een iconisch dessert dat zijn oorsprong vindt in Rusland, maar diep verankerd is in de culinairke tradities van heel Europa. Hoewel de taart soms wordt geassocieerd met Frankrijk – zoals de naam Napoleon suggereren zou – is dit in werkelijkheid een Russisch gerecht dat door diverse landen op eigen manier is geïnterpreteerd. In Italië wordt het soms "Napolitan" genoemd, in Spanje "Milhojas", in Zweden en Finland "Napoleonbakelse", en in Groot-Brittannië "Vanilla slice". Deze verscheidenheid toont aan hoe universel het concept van lagen bladerdeeg en vulling is, en hoe het aanpassingsvermogen van de Napoleon taart haar wereldwijde populariteit heeft vergroot.
De essentie van de Napoleon taart ligt in de combinatie van krokante bladerdeeglagen en een romige vulling, meestal van vla of room. Het is een taart die zowel eenvoud als elegantie uitstraalt en die zich goed leent voor zowel traditionele als moderne versies. In de volgende paragrafen worden de geschiedenis, klassieke recepten, moderne varianten, bereidingsmethoden en tips voor het bereiden van deze taart nader toegelicht.
De Oorsprong en Historische Context
Hoewel de naam "Napoleon" de Franse keizer Napoleon Bonaparte suggeriert, is er geen concrete link tussen hem en de taart. De naam zou oorspronkelijk afkomstig zijn uit Rusland, waar de taart vernoemd werd naar de Franse keizer als eerbetoon aan zijn invloed in Europa. De taart is echter al in de 19e eeuw in Rusland populair geweest, waar het een van de bekendste desserts is gebleven. De Nederlandse versie van de taart – vaak bekend onder de naam "Napoleon taart" – is een directe vertaling van het Russische concept en is sinds de Sovjet-tijd ingeburgerd in Nederlandse keukens.
Klassieke Recepten
Traditioneel Russische Versie
Een traditionele Napoleon taart vereist zorgvuldig bereid bladerdeeg en een romige vulling. Het recept is bewerkelijk, maar levert een indrukwekkend resultaat. De ingrediënten zijn als volgt:
- 400 gram roomboter
- 2 eieren
- 150 ml ijskoud water
- 650 gram gezeefde bloem
- 3 eetlepels wodka of cognac
- 1 eetlepel 9% azijn
- Snufje zout
Het deeg wordt gemaakt door boter, eieren, water, azijn en zout te mengen, en daarna bloem toe te voegen. Het deeg moet rusten voordat het kan worden uitgerold. Vervolgens wordt het in dunne lagen gesneden, gebakken en opgestapeld met vla of room. De taart moet daarna minimaal een dag in de koelkast rusten om de smaken te ontwikkelen en de structuur te stabiliseren.
Sovjet-tijd Recept
Een klassieke versie uit de Sovjet-tijd bevat de volgende ingrediënten:
Voor het deeg: - 3.5 bril meel - 350 gram boter (82,5%) - 1 kippenei - 1 bril water - 1 kneep citroenzuur - 1 kneep zout
Voor de vla: - 2 bril koeienmelk - 3 eetlepels kristalsuiker - 2 kippeneieren - 200 gram boter (82,5%) - 2 gram vanilline
De vla wordt bereid door melk, suiker, eieren, boter en vanilline te combineren en te koken tot een romige en rommelijke massa. Het bladerdeeg wordt gebakken en opgelagen met de vla, waarna de taart in de koelkast rust voor het serveren.
Luie Napoleon
Voor diegenen die minder tijd of moeite willen besteden, is er ook een "luie" variant. Deze maakt gebruik van kant-en-klare bladerdeeg en kant-en-klare vulling, zoals banketbakkersroom of vla. Het is een snelle en eenvoudige methode die vooral geschikt is voor theekransjes of gezinsbijeenkomsten. De ingrediënten zijn:
- 6 rollen vers bladerdeeg
- 1 blikje gecondenseerde melk
- 3 theelepels roomkaas
- 1 eetlepel zure room
- 2 eiwitten
- 1000 ml slagroom
- 2 zakjes Klop-Fix
- 2 eetlepels suiker
- Bakpapier en taartring
De bladerdeeglagen worden opgebakken, opgestapeld met room of vla en aan de zijkanten en bovenop bestrooid met kruimels van het bladerdeeg. De taart rust daarna in de koelkast voordat hij wordt gesneden en geserveerd.
Moderne Varianten en Aanpassingen
De Napoleon taart is een zeer flexibel recept dat makkelijk kan worden aangepast aan regionale of persoonlijke voorkeuren. Een interessante variant maakt gebruik van lavash in plaats van bladerdeeg, waarbij room wordt gemaakt met melk, boter, eieren, bloem, zetmeel, suiker en vanillesuiker. Het lavash wordt in lagen gelegd, met room gevuld en bestrooid met kruimels.
In de Sovjet-tijd werd ook een versie gemaakt met gecondenseerde melk en roomkaas, wat het dessert een iets zwaardere smaak geeft. Daarnaast zijn er varianten met vla in plaats van room, of zelfs met vloeibare vulling die een lichtere smaak creëert.
Snelle en Eenvoudige Versie
Voor wie weinig tijd heeft, is er ook een eenvoudige versie die slechts 2 uur en 35 minuten in beslag neemt. De ingrediënten zijn:
Voor de Zwitserse room: - 350 ml melk - 75 gram suiker - 1 vanillestok of vanille-extract - 3 eidooiers - 35 gram maizena - 225 ml slagroom
Voor de taart: - 2 rollen bladerdeeg - 100 gram fruit (aardbei, blauwe bessen, kers)
De bladerdeeglagen worden uitgesneden, gebakken en opgelagen met de roomvulling. De taart rust in de koelkast voordat hij wordt gesneden en geserveerd.
Tips voor het Bereiden van Napoleon Taart
- Kies kwalitatief bladerdeeg: Zorg ervoor dat het bladerdeeg zo vers mogelijk is. Dit zorgt voor een krokant en romig resultaat.
- Laat de taart rusten: De taart moet in de koelkast rusten om de vulling te stabiliseren en de smaken te ontwikkelen. Minstens 1 tot 2 uur rusten is aan te raden.
- Bestrooi met kruimels: Dit geeft de taart een extra knapperig effect en een aantrekkelijk uiterlijk.
- Gebruik kwalitatieve vulling: Of je nu vla of room gebruikt, zorg dat de ingrediënten vers zijn en de bereidingsmethode precies volgt.
- Experimenteer met smaken: Voeg bessen, vanille of zelfs een lichte suikerbestrooiing toe voor extra smaak en esthetiek.
Conclusie
De Napoleon taart is een klassieker die sinds de 19e eeuw een vaste plek heeft in de Russische en Europese keuken. Het is een taart die zowel eenvoud als smaak combineert, en die zich goed leent voor zowel traditionele als moderne interpretaties. Of je nu een traditioneel Russisch recept volgt of een snelle variant maakt met kant-en-klare ingrediënten, de Napoleon taart blijft een geliefd dessert dat zich prima leent voor zowel formele gelegenheden als theekransjes.
De geschiedenis van de taart is rijk aan verschillende interpretaties, van de Italiaanse "Napolitan" tot de Sovjet-tijdse variant met vla. De essentie blijft echter altijd hetzelfde: lagen bladerdeeg, romige vulling en een krokant uiterlijk. Met de juiste techniek en ingredienten is het mogelijk om deze taart op een indrukwekkende manier te bereiden en te serveren.