De Gâteau Basque is een traditionele taart die oorsprong heeft in het Franse deel van het Baskenland. Deze taart combineert een romig deeg met een vulling die kan variëren van banketbakkersroom tot kersenjam. Ze is een favoriet bij zowel fijnproevers als casual bakkers, en haar smaak is geïnspireerd door de rijke culinairke traditie van het Baskenland. In dit artikel worden het recept, de bereidingsmethoden en de historische context van deze taart uitgebreid besproken, aan de hand van meerdere bronnen die elk hun eigen visie bieden op de bereidingswijze en de smaakcombinaties.
De oorsprong en de betekenis van de Gâteau Basque
De Gâteau Basque, ook wel bekend als Baskische taart of in het Baskisch als etxeko bixkotxa, is een typische taart uit het Baskenland. Letterlijk betekent Gâteau Basque "Baskische taart", en in het Baskisch verwijst de naam naar een "cake van het huis", wat duidt op de eenvoud en het familiere karakter van de taart. Er is zelfs een museum gewijd aan deze taart, namelijk het Musée du Gâteau Basque in Sare, Frankrijk. Hier wordt het ambacht van het maken van deze taart verder verkend en voorgesteld door een banketbakker tijdens een rondleiding. Dit toont aan hoe belangrijk deze taart is binnen de lokale culinairke traditie.
Het deeg: Boterig en stevig
Het deeg van de Gâteau Basque is een combinatie van boter, suiker, bloem, eieren en soms amandelmeel of -poeder. Het is rijk in smaak en boterig, maar toch stevig genoeg om de taart te laten functioneren als een taart die men met de hand kan eten. Het deeg is meestal zacht en gemakkelijk verwerkt, maar het vereist wel aandacht bij het uitrollen om de juiste dikte te bereiken. Een typische dikte is rond de 5 mm.
Deze structuur zorgt ervoor dat de taart een knapperige buitenkant krijgt bij het bakken, terwijl het binnenin toch zacht en luchtig blijft. De boter en suiker zorgen voor de smaak, terwijl het amandelmeel of -poeder een extra laag van smaak en textuur toevoegt. In sommige varianten wordt amandelmeel gebruikt als een verrijking van het deeg, wat ook een zacht aardappelijke noot toevoegt aan de smaak.
De vulling: Varieert van romig tot zuur
De vulling van de Gâteau Basque is even divers als haar deeg. De meest voorkomende vullingen zijn:
- Banketbakkersroom: Een romige, rijke vulling gemaakt van melk, eierdooiers, suiker en maizena. Deze versie is populair bij mensen die voorkeur geven aan een zachte, smaakvolle vulling.
- Kersenjam of zwarte kersen: Deze zuur-suikerige vulling biedt een frisse contrast met het boterige deeg en de romige banketbakkersroom.
- Amandelcrème: Een variant die extra smaak en textuur toevoegt, gemaakt van amandelmeel of -poeder, suiker en boter.
In veel recepten wordt een combinatie van banketbakkersroom en kersenjam gebruikt, wat een perfecte balans creeert tussen romigheid en zuurheid. Deze combinatie is ook typisch voor de traditionele Gâteau Basque, aangevuld met de smaak van amandel of vanille.
Recepten en bereidingswijzen
De Gâteau Basque kan op verschillende manieren bereid worden, afhankelijk van de smaakvoorkeuren en beschikbare ingrediënten. Hieronder worden enkele varianten besproken op basis van de bronnen.
1. Gâteau Basque met banketbakkersroom en kersenjam
Ingrediënten (voor 8-10 personen)
Voor het deeg: - 150 g boter, op kamertemperatuur - 150 g lichtbruine basterdsuiker - ¼ theelepel zout - 1 ei, op kamertemperatuur - 1 eidooier, op kamertemperatuur - 225 g bloem - 50 g amandelmeel - 1 theelepel bakpoeder (4 g)
Voor de banketbakkersroom: - ½ vanillestokje - 250 ml melk - 2 eidooiers - 50 g suiker - 23 g maizena - 20 g boter
Voor de kersenjam: - 200 g (zwarte) kersenjam
Verdere benodigdheden: - Boter, om in te vetten - Bloem, voor het werkblad - 1 ei, losgeklopt (voor het bestrijken)
Bereiding
De banketbakkersroom maken:
- Snijd het vanillestokje open en schraap het merg eruit.
- Doe het vanillestokje en het merg samen met de melk in een steelpan en breng aan de kook.
- Klop de eidooiers met de suiker tot het een homogene massa is, voeg daarna de maizena toe en klop nogmaals goed door.
- Giet de hete melk in het suikermengsel terwijl je goed roert.
- Voeg de boter toe en kook het mengsel verder tot het dik wordt. Zodra het klaar is, laat het afkoelen onder een laag vershoudfolie.
Het deeg maken:
- Meng in een kom de boter en suiker tot het romig is.
- Voeg de eidooier en het ei toe en meng goed door.
- Zeef de bloem, amandelmeel en bakpoeder boven het mengsel en kneed tot een glad deeg.
- Wikkel het deeg in plasticfolie en laat dit uren in de koelkast rusten.
De taart samenstellen:
- Verhit de oven op 180 °C.
- Rol het koude deeg uit tot een dikte van ongeveer 5 mm.
- Vorm twee ronde korsten (25 cm in diameter).
- Bestrijk de korsten met het losgeklopte ei.
- Schenk de kersenjam op de onderste korst.
- Voeg de banketbakkersroom toe en leg de bovenste korst erop.
- Haal eventueel wat overtollige vulling weg en sluit de randen van de taart aan elkaar.
- Bak de taart in de oven tot het goudbruin is en de vulling heet is.
Na het bakken:
- Laat de taart volledig afkoelen voordat je deze opslaat.
- De taart kan opgeslagen worden in de koelkast voor 2-3 dagen of in de vriezer voor 2-3 maanden.
2. Gâteau Basque met klassieke banketbakkersroom
Ingrediënten (voor 8 personen)
Voor het deeg: - 175 g roomboter, op kamertemperatuur - 250 g kristalsuiker - 2 eidooiers - 3 hele eieren - 400 g patentbloem - 5 g zout - 7 g bakpoeder
Voor de banketbakkersroom: - 1 recept banketbakkersroom - 25 ml bruine rum
Bereiding
Het deeg maken:
- Klop de boter en suiker romig.
- Meng de eidooiers en 2 hele eieren erdoor.
- Voeg de bloem, zout en bakpoeder toe en kneed tot een glad deeg.
- Wikkel het deeg in plasticfolie en laat dit in de koelkast rusten.
De banketbakkersroom maken:
- Bereid de banketbakkersroom volgens een klassiek recept.
- Voeg de bruine rum toe van het vuur af.
- Laat de room afkoelen tot kamertemperatuur onder vershoudfolie.
De taart samenstellen:
- Verhit de oven op 170 °C.
- Rol het koude deeg uit tot ongeveer 5 mm dikte.
- Snijd twee cirkels van 25 cm.
- Vervolgens wordt de banketbakkersroom op één korst geschept en de andere korst eroverheen gelegd.
- Sluit de randen en bak de taart in de oven tot deze goudbruin is.
Na het bakken:
- Laat de taart volledig afkoelen voordat je deze opslaat.
- Bewaar in de koelkast voor 2-3 dagen of invriezen voor 2-3 maanden.
- Zorg ervoor dat de taart langzaam ontdooit en op kamertemperatuur wordt voordat je deze serveert.
Tips voor het maken van de Gâteau Basque
Rijke banketbakkersroom: Gebruik een rijkere variant van banketbakkersroom door extra eidooiers toe te voegen en wat boter aan het einde van de bereiding. Dit geeft de vulling een extra romige en smaakvolle textuur.
Zachte deegverwerking: Het deeg is aan de zachte kant, dus het is handig om het tussen twee vellen bakpapier uit te rollen om te voorkomen dat het te plakkerig wordt. Als het deeg tijdens het uitrollen te zacht wordt, leg het tijdelijk in de koelkast om het weer te verharden.
Opslaan en invriezen: De Gâteau Basque is versgebakken het lekkerst, maar kan ook opgeslagen worden in de koelkast voor 2-3 dagen. Haal de taart minstens ½ uur voor het serveren uit de koelkast om de smaak te laten ontwikkelen. Ook kan de taart voor 2-3 maanden ingevriezen, waarbij het belangrijk is om het langzaam te ontdooien en op kamertemperatuur te laten komen.
Vervangingen: Als je geen kersenjam hebt, kun je ook andere vruchten gebruiken, zoals pruimen of rozijnen. Deze kunnen in een jam of saus worden verwerkt en als vulling dienen.
Conclusie
De Gâteau Basque is een klassieke Baskische taart met een boterig deeg en een romige vulling. Het is een taart die zowel fijnproevers als casual bakkers kan verblijden door haar eenvoudige bereidingswijze en rijke smaken. Of je nu kiest voor banketbakkersroom, kersenjam of een combinatie van beide, de Gâteau Basque biedt een smaakrijk en warme afsluiting aan een maaltijd of een lekkere tussendoor tijdens een Baskische middagsnack. Door het gebruik van traditionele ingrediënten en technieken blijft deze taart een waar ambachtelijk meesterwerk dat zowel in het Baskenland als elders in de wereld wordt gewaardeerd.