Arretjescake is een klassieke Nederlandse lekkernij die sinds de jaren 30 populair is. Dit recept, dat ontstaan is in de context van reclames voor de Nederlandsche Oliefabrieken (NOF), is eenvoudig, snel te maken, en vereist geen gebruik van een oven. De cake is gemaakt van ingrediënten als boter, cacao, koekjes en eieren. In dit artikel worden de oorsprong, ingrediënten, bereidingswijze en variaties van arretjescake besproken, met aandacht voor tips en eventuele allergie- of voedselveiligheidsaspecten.
Oorsprong van arretjescake
Arretjescake is vernoemd naar een stripfiguur, Arretje Nof, die in de jaren 30 gebruikt werd in reclames voor de Nederlandsche Oliefabrieken (NOF), een bedrijf dat tegenwoordig bekend staat als Calvé. Het bedrijf bracht een gratis receptenboekje uit ter promotie van hun producten, waaronder margarine en frituurvet. Eén van de recepten in dit boek was de "Arretje cake", die later bekend werd als arretjescake. Het recept was ontworpen om eenvoudig thuis te worden gemaakt en was een populaire traktatie in de jaren 50. In die tijd werd het recept ook wel "bakkerverdriet" genoemd, omdat het geen oven nodig had en dus niet het werk van een bakker vereiste.
Ingrediënten
De ingrediënten voor arretjescake zijn simpel en veelal standaard in een huishouden. De hoeveelheden en verhoudingen variëren licht afhankelijk van de bron, maar de basiskomponenten blijven hetzelfde. Hieronder wordt een overzicht gegeven van de meest gebruikte ingrediënten, gebaseerd op de verschillende recepten.
| Ingrediënt | Aanbevolen hoeveelheid (per bron) |
|---|---|
| Boter of margarine | 200–500 gram |
| Suiker | 200–500 gram |
| Cacaopoeder | 50–100 gram |
| Eieren | 2 stuks |
| Koekjes (meestal Maria) | 200–400 gram |
| Eventueel | Poedersuiker of hagelslag |
De verhouding tussen boter, suiker, en cacao is cruciaal voor de structuur en smaak van de cake. In sommige recepten wordt bruine basterdsuiker gebruikt, terwijl in andere witte suiker of basterdsuiker de voorkeur heeft. De keuze van boter versus margarine kan ook invloed hebben op de smaak en de structuur van het eindresultaat.
Bereidingswijze
De bereidingswijze van arretjescake is snel en vereist geen gebruik van een oven. De basisstappen zijn:
Bereid het eier-suiker-mengsel:
- Klop de eieren met de suiker tot een romige, luchtige massa. In sommige recepten wordt een snuf zout toegevoegd om de smaak te benadrukken en de suiker beter op te lossen.
- Voeg het cacaopoeder toe en meng goed door. Het cacaopoeder kan in sommige gevallen gezeefd worden om klontjes te voorkomen.
Voeg de boter toe:
- Smelt de boter op laag vuur of in de magnetron. Laat de boter niet koken of bruin worden.
- Giet de gesmolten boter in meerdere porties bij het eier-suiker-cacaomengsel, en mix steeds goed door. Hierbij ontstaat een stevig deegachtig mengsel.
Voeg de koekjes toe:
- Verkruimel de koekjes tot grove stukjes, bijvoorbeeld door ze in een plastic zak te doen en met een deegroller overheen te gaan.
- Meng de koekjes door het cacaomengsel tot een homogene massa.
Vul de cakevorm:
- Bekleed een cakevorm met bakpapier of stevig vershoudfolie.
- Schep het mengsel in de vorm en druk goed aan zodat de bodem goed bedekt is en er geen luchtbellen zitten.
- Strijk de bovenkant glad. In sommige recepten wordt de cake nog bestrooid met poedersuiker of hagelslag.
Laat opstijven:
- Zet de cake afgedekt met vershoudfolie in de koelkast voor minstens 2 uur. De meeste recepten adviseren 4 uur of zelfs een nacht opstijven voor een stevige structuur.
- Snijd de cake in plakken en serveer.
De bereidingsduur is ongeveer 20–30 minuten, afhankelijk van de versie en de hoeveelheid. De cake is dan klaar om op te stijven in de koelkast.
Tips voor het maken van arretjescake
- Eieren kloppen: Het is belangrijk om de eieren met de suiker goed te kloppen tot een romige massa. Dit zorgt voor een lichtere en romiger tekstuur. Als de suiker niet goed oplost, kan het resultaat klungelig worden.
- Boter smelten: Gebruik een laag vuur of een magnetron om de boter te smelten. Overgaar boter kan een bittere smaak geven.
- Kruimelgrootte: De koekjes moeten grof genoeg zijn om tekstuur te geven, maar niet te fijn om de cake te laten instorten. In sommige recepten wordt een mix van fijne en grove kruimels gebruikt.
- Opstijven in de koelkast: Het opstijven van de cake in de koelkast is cruciaal voor de structuur. De meeste recepten adviseren minstens 2 uur, maar 4 uur of langer is beter voor een stevige cake.
- Snijden met een warm mes: Gebruik een warm, scherp mes om de cake in plakken te snijden. Dit voorkomt dat de cake aan het mes blijft plakken.
Variaties en aanpassingen
Arretjescake is een recept dat makkelijk aangepast kan worden aan individuele smaken of voedingsbeperkingen. Hieronder worden enkele variaties en alternatieven besproken.
Geen eieren
In sommige gevallen, zoals bij allergieën of voedselveiligheid (bijvoorbeeld voor zwangere vrouwen of kinderen jonger dan vijf jaar), is het niet verstandig om rauwe eieren te gebruiken. Een alternatief recept is ontwikkeld waarin het ei wordt weggelaten. De structuur van de cake kan dan iets anders zijn, maar het is mogelijk om een eiersubstituut zoals zetmeel, boter of zelfs een eiwitextract te gebruiken als vervanging.
Geen boter of margarine
Voor mensen die geen dierlijke producten gebruiken, is het mogelijk om plantenboter of margarine te gebruiken. Het is belangrijk om een vetsoort te kiezen die goed smelt en een sterke smaak heeft. In sommige varianten wordt ook diamantvet gebruikt, een frituurvet dat vroeger gebruikt werd in de oorspronkelijke recepten.
Extra ingrediënten
Arretjescake is een lekkernij die gemakkelijk aangepast kan worden door extra ingrediënten toe te voegen. Sommige variaties bevatten bijvoorbeeld:
- Maltesers of krokante koekjes: Deze geven extra textuur en zoetigheid aan de cake.
- Hagelslag of poedersuiker: Voor extra decoratie op de bovenkant.
- Aardbeienvlaai of cajacaca: Voor een extra smaakverschillende versie.
- Chocolade of cacao: Voor een extra rijke smaak.
Vegetarische of vegan variaties
Er zijn ook recepten beschikbaar voor vegetarische of vegan versies van arretjescake. Deze gebruiken bijvoorbeeld:
- Plantenboter of margarine
- Zuiveringsmiddelen in plaats van eieren
- Zuivere suiker (niet behandeld met dierlijke producten)
Voedingswaarden
Arretjescake is een calorieënrijke lekkernij die vooral rijk is aan vet en koolhydraten. De voedingswaarden variëren afhankelijk van de exacte hoeveelheid en de ingrediënten die gebruikt worden. Een gemiddelde portie (ongeveer 40 g) bevat ongeveer:
- Energie: 260–405 kcal
- Koolhydraten: 30–37 g
- Waarvan suikers: 18–23 g
- Vet: 14–27 g
- Verzadigd vet: 8–16 g
- Eiwit: 3–3.2 g
- Zout: 0.15 g
Het is belangrijk om op te letten bij het gebruik van rauwe eieren, vooral bij kwetsbare groepen zoals kinderen jonger dan vijf jaar, ouderen, zieken of zwangere vrouwen. Voor deze groepen is het gebruik van rauwe eieren afgeraden vanwege het risico op salmonellabesmetting.
Conclusie
Arretjescake is een klassieke Nederlandse lekkernij die eenvoudig en snel te maken is. Het recept is ontstaan in de jaren 30 en is sindsdien blijven populair. De cake is gemaakt van standaard ingrediënten zoals boter, suiker, cacao, en koekjes, en vereist geen oven. De bereidingswijze is eenvoudig, maar het opstijven in de koelkast is essentieel voor de structuur. Het recept is makkelijk aanpasbaar aan individuele smaken of voedingsbeperkingen. Met wat creativiteit en aandacht voor de details kan arretjescake worden gemaakt in verschillende varianties en smaken.