Hamansoren, ook bekend als Kiesjeliesj, zijn een traditioneel Joods gebak dat tijdens het feest van Poerim wordt gegeten. Het verhaal achter Hamansoren is verbonden met de middeleeuwse Joodse koningin Ester, die Haman, een vijand van de Joden, in het vizier kreeg en uiteindelijk tot zijn val leidde. In herinnering aan deze gebeurtenis worden koekjes met de vorm van oren, genoemd naar de hoed van Haman, gebakken en gegeten.
Hoewel het bereiden van Hamansoren een beetje tijdrovend is, is het een heerlijke uitdaging voor thuiskeukenkoks die op zoek zijn naar een smaakvolle en traditionele lekkernij. In deze artikel zullen we een eenvoudig en goed werkend recept voor Hamansoren bespreken, gebaseerd op meerdere betrouwbare bronnen. We zullen ook technieken en tips delen om het bakproces zo vlekkeloos mogelijk te maken.
Wat zijn Hamansoren?
Hamansoren zijn krokante, goudgele koekjes die vaak ruitvormig zijn en afgedekt worden met poedersuiker. Oorspronkelijk afkomstig uit de Sepharadische Joodse traditie (uit Spanje, Portugal en Noord-Afrika), zijn deze koekjes bekend onder verschillende namen, afhankelijk van de regio. In Nederland zijn ze vaak te vinden onder de naam Kiesjeliesj, een combinatie van Nederlands en Jiddisch. De vorm van deze koekjes is geïnspireerd op de hoed van Haman, de antagonist in de Poerimverhalen, en zijn vandaar ook bekend onder de naam "Haman’s oren" of "Haman’s taschen".
De koekjes worden traditioneel gefrituurd, maar sommige varianten worden ook gebakken in de oven. De vulling kan verschillen per regio en persoonlijke voorkeur, maar klassieke opties zijn dadels, tahini, chocolade en noten. In sommige varianten wordt er zelfs kweeperenjam gebruikt, zoals beschreven in een recept uit het boek Memmisj door Jonah Freud.
Ingrediënten voor het deeg
Bij het maken van Hamansoren is het deeg de basis van het geheel. Het moet zacht, elastisch en voldoende sterk zijn om te kunnen worden uitgerold en gevouwd. Het deeg moet ook goed in vorm blijven tijdens het bakken. Hieronder volgt een overzicht van de ingrediënten die meerdere bronnen consistent noemen:
| Ingrediënt | Aantal |
|---|---|
| Bloem | 400 g |
| Eieren | 4 stuks |
| Olie | 2 eetlepels |
| Zout | 1 theelepel |
| Water | 4 eetlepels |
| Frituurolie | Voor het bakken |
Optioneel kunnen ook honing, citroenrasp of appelmoes worden toegevoegd voor een extra rauwe of vegan variant.
Deeg maken
Het maken van het deeg volgt een eenvoudig proces, maar vereist wel aandacht voor detail om de juiste consistentie te verkrijgen. De stappen zijn als volgt:
- Zeef de bloem en maak een kuil: Doe de gezeefde bloem in een diepe kom. Maak in het midden een kuil.
- Klop de eieren schuimig: Klop de eieren los met een garde of een mixerpinnen, zodat ze luchtig worden.
- Meng de eieren met de olie: Voeg de olie toe aan de eieren en meng goed.
- Voeg de eierenmengsel, water en zout toe: Giet het eimengsel, 4 eetlepels water en een snufje zout in de kuil.
- Kneed het deeg: Meng alles vanuit het midden met een houten lepel of met de handen. Kneed tot een soepel deeg ontstaat dat niet aan je handen kleft.
- Laat het deeg rusten: Verdeel het deeg in 10 of 12 gelijke delen en laat deze 1 uur rusten.
Na het rusten is het deeg gereed om verder te worden bewerkt.
Uitrollen en snijden
Het uitrollen van het deeg is een belangrijke stap om ervoor te zorgen dat de koekjes even dik zijn en goed in vorm blijven tijdens het bakken.
- Bestrooi de werkplek met bloem: Dit voorkomt dat het deeg aan de deegplank kleft.
- Rol het deeg uit: Gebruik een deegroller om het deeg papierdun uit te rollen.
- Snijd ruiten: Gebruik een scherp mes of een koekjessnijder om ruiten van ongeveer 7 cm te snijden.
Frituren
Het frituren van Hamansoren vereist een constante temperatuur om ervoor te zorgen dat het deeg goudgeel wordt en niet verbrand raakt.
- Verhit de olie: Zorg dat de olie op ongeveer 180 °C staat.
- Bak de ruiten: Voeg de ruiten voorzichtig toe aan de olie en laat ze goudgeel worden.
- Schep ze eruit: Gebruik een schuimspaan om de koekjes uit de olie te nemen.
- Lek laat op keukenpapier: Laat de koekjes goed uitlekken om excessieve olie te voorkomen.
Poedersuiker bestrooien
Voorafgaand aan het serveren wordt het gebak royaal bestrooid met poedersuiker. Deze toepassing is typisch voor Hamansoren en verleent ze hun karakteristieke uiterlijk.
- Bestrooi met poedersuiker: Gebruik een kleine zeef om de poedersuiker gelijkmatig over de koekjes te verdelen.
- Serveer vers of bewaar: Hamansoren zijn best op dezelfde dag of de volgende dag genoten. Bewaar ze eventueel in een koektrommel om ze luchtig te houden.
Varianten en vulling
Wanneer het over vulling gaat, zijn er verschillende opties beschikbaar, afhankelijk van smaak en beschikbare ingrediënten. Hieronder volgt een overzicht van enkele klassieke vullingsopties, gebaseerd op de bronnen:
| Vulling | Ingrediënten |
|---|---|
| Dadel, tahini en noten | 150 g Medjoul dadels (ontpit), 2 eetlepels tahini, 50 g fijngesneden chocolade, 30 g fijngesneden pistachenoten, ½ theelepel kaneel, snufje zout |
| Nutella | 1 reep Nutella |
| Kweeperenjam | Zie recept in bron [6] |
Deze vullingen kunnen worden aangebracht door ze vooraf in het midden van het deeg te smeren voordat de koekjes worden gevouwd. Een andere techniek is om de vulling tijdens het serveren aan te brengen, zoals bij het kweeperenjamrecept.
Tips voor het maken van Hamansoren
- Gebruik verse eieren en olie om de smaak en textuur te optimaliseren.
- Rust het deeg goed: Dit zorgt ervoor dat het deeg zacht en werkbaar is.
- Bak de koekjes op constante temperatuur: Dit voorkomt dat ze verbranden.
- Laat ze goed uitlekken: Dit voorkomt een te oliege voorkomen.
- Straal ze net voor het serveren: Dit zorgt voor een frisse en sappige toets.
Conclusie
Hamansoren zijn een traditioneel en smaakvolle lekkernij die tijdens Poerim wordt gegeten. Hoewel het maken van deze koekjes een beetje tijdrovend is, is het een waarlijk belonende ervaring, zowel qua smaak als qua kookplezier. Met dit eenvoudige en goed werkende recept, gemaakt op basis van meerdere betrouwbare bronnen, kun je zelf eenvoudige en smeuïge Hamansoren maken die perfect zijn voor een feestelijke gelegenheid.
Zorg voor de juiste ingrediënten, volg de stappen nauwkeurig en geniet van het resultaat. Of je nu een ervaren kookentusiast bent of een beginnende keukenkunstenaar, Hamansoren zijn een uitdaging die zeker de moeite waard is.