Raku glazuren vormen een specifieke techniek in de keramiekproductie, gekenmerkt door snelle verwarming en afkoeling, wat leidt tot onvoorspelbare kleureffecten, craquelépatronen en metaalachtige glans. Deze methode vindt haar oorsprong in een eeuwenoude Japanse traditie en richt zich op spontaniteit en intensiteit in de resultaten. De beschikbare informatie benadrukt eenvoudige recepten op basis van ingrediënten zoals nefelien syaniet, calciumboraat fritte en koperoxide, die geschikt zijn voor raku stoken. Belangrijke aspecten omvatten de aanbreng van glazuur op biscuitgebakken klei, het gebruik van een speciale raku-oven en reducerende stookomstandigheden voor kleurvariaties zoals rood en groen. Veiligheid speelt een centrale rol vanwege de hoge temperaturen en rookontwikkeling. Deze elementen maken raku glazuren relevant voor keramiekenaars die streven naar unieke, expressieve oppervlakte-effecten op decoratieve stukken en sculpturen.
Kenmerken van Raku Glazuren
Raku glazuren worden aangebracht op biscuitgebakken klei, waarna de stukken snel worden verwarmd tot hoge temperaturen in een raku-oven. Het glazuur smelt en hecht zich vast aan het oppervlak. Vervolgens worden de gloeiend hete stukken direct uit de oven gehaald en in een container met brandbaar materiaal zoals zaagsel, papier of bladeren geplaatst. Dit materiaal ontbrandt, waardoor de zuurstoftoevoer wordt afgesneden en een reducerende atmosfeer ontstaat. Na 15 tot 30 minuten afkoeling in deze container worden de stukken gereinigd met water om roet en resten te verwijderen.
De techniek produceert spectaculaire, onvoorspelbare kleureffecten en craquelépatronen door het snelle afkoelingsproces. Metaalachtige glans, rokerige patronen en kleurvariaties ontstaan afhankelijk van ovenomstandigheden, glazuurdikte en toegevoegde materialen. Experimenten met combinaties van glazuren, organische toevoegingen en reductie aan het einde van het stookproces vergroten de creatieve mogelijkheden. Raku glazuren in poedervorm zijn direct gebruiksklaar na het toevoegen van water, geschikt voor dompelen, kwasten of spuiten.
Een specifiek kenmerk is de invloed van koperoxide in het glazuur. Onder reducerende omstandigheden reduceert het koper, wat leidt tot een kenmerkende rode kleur naast kopergroen, resulterend in interessante kleurschakeringen. Reducerend stoken gedurende de laatste 5 minuten, bijvoorbeeld door een vuurvaste steen op de stookuitgang te plaatsen, bemoeilijkt de afvoer van verbrandingsgassen en creëert een zuurstofarme atmosfeer. Dit vermindert craquelé en bevordert roodverkleuring.
Gasbellen en kraters kunnen optreden als neveneffecten. Deze ontstaan door ontleding van grondstoffen in het recept, hoewel kwarts zelf geen gas afgeeft. Tijdens het stoken exploderen gasbellen vaak, waarna het glazuur glad trekt, maar in sommige gevallen blijven kraters achter.
Recepten voor Raku Glazuren
Verschillende eenvoudige recepten worden beschreven, gebaseerd op een beperkt aantal ingrediënten die smeltgedrag, craquelé en kleur beïnvloeden. Deze recepten zijn ontwikkeld door experimenten en richten zich op reproduceerbare effecten.
Eenvoudig Basisrecept
Dit recept voldoet aan basisvereisten voor smeerbaarheid en hechting:
| Ingrediënt | Hoeveelheid |
|---|---|
| Fritte 3221 | 100 gram |
| Nefelien syaniet | 80 gram |
| Ball clay | 20 gram |
De smeerbaarheid verbetert door nefelien syaniet deels te vervangen door ball clay. Dit recept produceert een goed smeltend glazuur geschikt voor raku stoken.
Standaard Raku Glazuur met Kleurpigment
Voor craquelé, wit en roodverkleuring onder reductie:
| Ingrediënt | Hoeveelheid |
|---|---|
| Nefelien syaniet | 100 gram |
| Calciumboraat fritte 3221 | 50 gram |
| Ulexiet* |