Portugese pastéis de nata vormen een iconisch gebakje dat bestaat uit knapperig bladerdeeg gevuld met een romige custardvulling. Dit custardtaartje, ook wel pastel de nata of pasteis de nata genoemd, vindt zijn oorsprong in Lissabon en is wereldwijd geliefd vanwege de combinatie van een krokante korst en een zoete, gekarameliseerde vulling. De bereiding omvat het gebruik van eierdooiers, melk, suiker en specerijen zoals kaneel en vanille, met een korte baktijd op hoge temperatuur om bruine plekken op de custard te creëren. Verschillende recepten benadrukken variaties in ingrediënten en technieken, maar de kern blijft consistent: een custard die dik wordt door koken en een deegbekleding in muffinvormpjes. Deze lekkernij wordt vaak bestrooid met poedersuiker en kaneel en warm geserveerd, vergelijkbaar met crème brûlée of crema Catalana in smaakprofiel.
Geschiedenis en Oorsprong
De pastéis de nata hebben hun wortels in het Jerónimosklooster in Belém, Lissabon, waar monniken in de 18e eeuw eierdooiers over hadden na het gebruik van eiwitten om kleding te stijven. Om verspilling te voorkomen, ontwikkelden zij zoete lekkernijen op basis van deze dooiers. Na de liberale revolutie in 1820 en de sluiting van kloosters verkochten de monniken de pastéis de nata om in hun levensonderhoud te voorzien. In 1837 richtte een Portugese bakker de Pastéis de Belém op, die tot op de dag van vandaag het originele recept als geheim bewaart. Deze bakkerij in Lissabon produceert uitsluitend de officiële pastéis de Belém, die warm uit de oven komen met kaneel en poedersuiker.
Pastéis de nata verwijst naar alle vergelijkbare varianten buiten deze bakkerij, gebaseerd op het originele recept maar met mogelijke variaties in ingrediënten, textuur en smaak. Het gebakje betekent letterlijk "pasteitje van room" of "custard", waarbij "pastel" pasteitje betekent en "nata" room of custard aanduidt. In de meervoudsvorm is het pastéis de nata. Deze lekkernij is een nationaal symbool in Portugal en wordt geassocieerd met Lissabon, waar het altijd druk is bij de originele locatie.
Verschillen Tussen Varianten
Er bestaat een onderscheid tussen pastéis de Belém en pastéis de nata. Pastéis de Belém is de originele versie, uitsluitend gemaakt door Antiga Confeitaria de Belém volgens een geheim recept sinds 1837. Pastéis de nata zijn alle andere eier-custardtaartjes, die geïnspireerd zijn op het origineel maar niet identiek. De schrijfwijze varieert: enkelvoud is pastel de nata, meervoud pastéis de nata. In recepten voor thuisgebruik wordt vaak vers bladerdeeg of pakjes bladerdeeg toegepast, met custard op basis van eierdooiers, melk, suiker en maizena of bloem.
Sommige bronnen beschrijven een eenvoudigere versie zonder expliciete custardbereiding, met basterdsuiker, eieren, citroenrasp, boter en bloem, gebakken in een muffintray. Dit wijkt af van de traditionele methode met suikersiroop en vanille, maar levert goudbruine portugeesjes op. De consistentie in meerdere bronnen bevestigt de kern: bladerdeeg, custard van dooiers, en hoge oventemperatuur voor karamellisatie.
Ingrediëntenoverzicht
De ingrediënten variëren licht per recept, maar draaien om eierdooiers, melk, suiker en deeg. Hieronder een tabel met veelvoorkomende ingrediënten uit de beschikbare recepten, gegroepeerd per categorie voor duidelijkheid.
| Categorie | Ingrediënten*
Bronnen
- heerlijkehappen.nl/portugese-pastel-de-nata/
- www.culy.nl/recepten/de-ultieme-portugese-gebakjes-pasteis-de-nata/
- www.24kitchen.nl/recepten/portugeesjes
- rutgerbakt.nl/gebak-recepten/pasteis-de-nata-recept/
- cafetariajasmijn.nl/artikelen/portugees-gebak-nata/
- saudadesdeportugal.nl/acht-portugese-gebakjes-moet-proeven/