Ontbijtkoek, peperkoek of kruidkoek vormen een traditionele honingkoek die in verschillende varianten voorkomt, waaronder recente suikervrije opties. Deze koeken worden gewaardeerd om hun specerijenaroma en structuur, geschikt als tussendoortje of ontbijt. De beschikbare informatie beschrijft zowel zelfgemaakte recepten zonder toegevoegde suiker als commerciële producten van Peynenburg, gezoet met xylitol. Traditionele peperkoek gebruikt roggemeel en honing, met een lange rusttijd voor smaakontwikkeling. Suikervrije versies passen aan met noten of alternatieve zoetstoffen, terwijl commerciële varianten roggebloem toepassen voor een lichtere textuur. Deze elementen maken de koeken relevant voor koks die voedzame alternatieven zoeken, met aandacht voor ingrediënten en bereidingsmethoden.
Traditionele Peperkoek: Basisrecept en Bereiding
Peperkoek, ook bekend als ontbijtkoek of kruidkoek, is een honingkoek met roggemeel als basis. Het recept voor een koek van 800 gram vereist een voorbereiding van 10 minuten, minstens 12 uur rusttijd en nogmaals 10 minuten voorbereiding, gevolgd door 60 minuten baktijd. Het basisdeeg bestaat uit 100 gram gewone suiker, 275 gram heldere honing, 1¼ dl water, 350 gram roggemeel, ¼ tot ½ theelepel zout, 50 gram bruine basterdsuiker, 15 gram bakpoeder en een specerijenmengsel.
Het specerijenmengsel omvat in poedervorm: 1 theelepel elk van cardamom en kaneel, ½ theelepel gember, ¼ theelepel elk van kruidnagel, nootmuskaat en zwarte peper, en ⅛ theelepel elk van anijszaad en koriander. Dit mengsel vormt samen 1 eetlepel en ½ theelepel.
De bereidingswijze begint met het mengen van roggemeel, specerijen, bakpoeder, basterdsuiker en zout. Vervolgens wordt gewone suiker en honing met water in een ruime pan aan de kook gebracht onder roeren. Dit honingmengsel wordt gecombineerd met het meel tot een deeg, dat met een mixer met deeghaken wordt gekneed. Het deeg is aanvankelijk te warm voor handmatig kneden. Kneed door tot het egaal is en nog minstens vijf minuten langer voor optimale structuur.
Een cakeblik wordt bekleed met bakpapier. Het stevige deeg wordt met lepels in de vorm verdeeld, beginnend in de hoeken, en gladgestreken met de bolle kant van een natgemaakte lepel. Het deeg wordt afgedekt met plasticfolie en minstens 12 uur laten rusten, langer mag ook, eventueel in de koelkast. Deze rusttijd laat de specerijen elkaar 'leren kennen', wat de smaak verbetert.
Voor het bakken wordt de oven voorverwarmd op 170 °C. De plasticfolie wordt verwijderd en de bovenkant eventueel bestreken met olie of melk. Bakken gebeurt in het midden van de oven gedurende 60 minuten, met controle na 45 minuten vanwege ovenvariaties. Een alternatief is bakken op 150-160 °C voor 70-90 minuten.
Na het bakken wordt de peperkoek uit het blik gehaald en het bakpapier verwijderd. Afkoelen geschiedt op een taartrooster, wat een stevige, knapperige korst oplevert. Voor een zachte korst zoals bij commerciële producten kan de koek direct na bakken in folie worden gewikkeld om vocht terug te slaan. Bewaring in een cakebewaardoos houdt de koek wekenlang goed, waarbij smaak en structuur met de tijd verbeteren.
Serveren gebeurt met een dikke laag boter. De korst kan worden afgesneden indien niet gewenst.
| Ingrediënt | Hoeveelheid | Opmerkingen |
|---|---|---|
| Gewone suiker | 100 gr | Basiszoetmiddel |
| Heldere honing | 275 gr | Hoofdingrediënt voor smaak en vocht |
| Water | 1¼ dl## Bronnen |
1. https://www.simpele-recepten.nl/recept/ontbijtkoek-zonder-suiker 2. https://moniquevandervloed.nl/nieuwste-peynenburg-ontbijtkoeken-zonder-suiker-hoe-gezond/ 3. https://coquinaria.nl/peperkoek-zelf-maken/ 4. https://www.laurasbakery.nl/10x-bakrecepten-zonder-suiker/