Paracetamol met codeïne is een combinatiepreparaat dat de pijnstillende eigenschappen van paracetamol en codeïne combineert. Dit middel wordt gebruikt voor de behandeling van pijn die niet voldoende reageert op paracetamol alleen. In Nederland is paracetamol met codeïne uitsluitend op recept verkrijgbaar vanwege risico's op bijwerkingen en verslaving. Codeïne is uit het basispakket gehaald in 2025, waardoor de kosten voor eigen rekening zijn. Paracetamol is een vrij verkrijgbaar pijnstiller en koortsverlager, terwijl codeïne een opioïde is met een hoger risico op complicaties zoals constipatie, misselijkheid en ademhalingsproblemen. Alternatieven omvatten ibuprofen, andere NSAID's, tramadol en niet-medicamenteuze methoden. Deze informatie benadrukt het belang van medische begeleiding bij pijnmanagement.
Wat is Paracetamol?
Paracetamol is sinds 1893 internationaal op de markt en fungeert als een basispijler in de pijnstilling. Het is een veelgebruikte pijnstiller en koortsverlagend middel dat vrij verkrijgbaar is bij apotheken en drogisterijen. Paracetamol heeft een relatief mild bijwerkingenprofiel en wordt ingezet voor de behandeling van verschillende soorten pijn, zoals hoofdpijn, spierpijn en menstruatiepijn. De exacte werking van paracetamol is niet volledig begrepen, maar het remt vermoedelijk de productie van prostaglandinen, stoffen die betrokken zijn bij pijn en ontsteking.
Paracetamol alleen is geschikt voor milde tot matige pijn. Het is zonder recept verkrijgbaar in doseringen zoals 1000 mg. Voorzichtigheid is geboden bij langdurig gebruik of in combinatie met andere middelen, maar specifieke details over doseringen of contra-indicaties worden niet vermeld in de beschikbare gegevens.
Wat is Codeïne?
Codeïne is sinds 1884 beschikbaar en behoort tot de opioïde pijnstillers. Het werkt door binding aan opioïde receptoren in de hersenen en het ruggenmerg, waardoor de transmissie van pijnsignalen wordt verminderd. Dit resulteert in effectievere pijnverlichting bij matige tot hevige pijn vergeleken met paracetamol alleen. Codeïne is verkrijgbaar in combinatiepreparaten, zoals merkloze paracetamol/codeïne, ook in de vorm van zetpillen.
Ondanks de effectiviteit brengt codeïne risico's met zich mee, waaronder constipatie, misselijkheid, duizeligheid en ademhalingsproblemen. Er bestaat een risico op verslaving, vooral bij langdurig gebruik of overdosering. Vanwege deze risico's is codeïne receptplichtig.
Paracetamol met Codeïne als Combinatiepreparaat
Paracetamol met codeïne combineert de milde werking van paracetamol met de sterkere opioïde effecten van codeïne. Dit preparaat is bedoeld voor pijn die onvoldoende reageert op paracetamol alleen. Het is uitsluitend op recept verkrijgbaar als merkloze paracetamol/codeïne. De receptplicht dient om de veiligheid te waarborgen: een arts beoordeelt de noodzaak, bepaalt de dosering en informeert over risico's. Monitoring op verslaving en bijwerkingen is essentieel.
Sinds 2025 is codeïne uit het basispakket gehaald, wat betekent dat patiënten de kosten zelf dragen. Het preparaat is ook beschikbaar in zetpillen. Gebruikers moeten artsen informeren bij operaties of medische tests. Plotseling stoppen na langdurig gebruik kan ontwenningsverschijnselen veroorzaken; raadpleeg een arts voor veilig afbouwen. Bewaring geschiedt bij kamertemperatuur, weg van vocht en warmte.
Waarom Receptplicht voor Paracetamol met Codeïne?
De receptplicht is ingesteld om ernstige bijwerkingen en verslaving te voorkomen. Codeïne kan leiden tot complicaties bij overdosering of langdurig gebruik. Zonder medisch toezicht bestaat het risico op misbruik. Online aanbieders die het zonder recept verkopen, zijn vaak onbetrouwbaar en leveren mogelijk illegale of vervalste producten. Dit kan ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken.
Organisaties zoals Dokteronline bieden een consult met een arts aan, met kosten van 29 euro plus 15 euro voor een papieren recept. Een arts stelt de oorzaak van pijn vast, kiest de juiste behandeling en monitort complicaties. De informatie van het Geneesmiddel Informatie Centrum van de KNMP bevestigt de receptplicht en baseert zich op bijsluiters en wetenschappelijke bronnen.
Risico's en Bijwerkingen
Codeïne verhoogt het risico op verslaving en bijwerkingen zoals constipatie, misselijkheid, duizeligheid en ademhalingsdepressie. Overdosering is potentieel dodelijk, met symptomen als ernstige slaperigheid, vernauwde pupillen, trage of afwezige ademhaling. Eén dosis kan fataal zijn voor iemand die het zonder recept of per ongeluk gebruikt, vooral kinderen.
Bij een gemiste dosis: sla over als de volgende dosis nabij is; gebruik geen dubbele dosis. Bij overdosis: zoek onmiddellijk medische hulp. Bewaar geen restjes; lever in bij apotheekprogramma's of spoel door het toilet als alternatief. Blijf alert op ongeoorloofd gebruik door anderen.
Alternatieven voor Paracetamol met Codeïne
Voor pijn die niet op paracetamol reageert, bestaan diverse alternatieven. Deze variëren afhankelijk van pijnintensiteit en type.
Medicamenteuze Alternatieven
| Alternatief | Beschrijving | Verkrijgbaarheid | Toepassing |
|---|---|---|---|
| Paracetamol | Milde pijnstiller en koortsverlager | Zonder recept | Milde tot matige pijn* |
Paracetamol met codeïne integreert twee bewezen analgetica, maar receptstatus beschermt gebruikers. Alternatieven diversifiëren opties.
Conclusie
Paracetamol met codeïne is een effectief combinatiepreparaat voor matige tot hevige pijn, uitsluitend op recept verkrijgbaar vanwege verslavings- en bijwerkingsrisico's. Paracetamol biedt milde verlichting zonder recept, codeïne versterkt via opioïde werking. Alternatieven zoals ibuprofen, NSAID's, tramadol en niet-medicamenteuze methoden zijn beschikbaar afhankelijk van pijnniveau. Medisch toezicht waarborgt veiligheid, vooral post-2025 basispakketwijziging. Juiste dosering, bewaring en afvalafvoer minimaliseren risico's. Raadpleeg altijd een arts voor gepersonaliseerd advies.
Bronnen
- [cafetariajasmijn.nl/artikelen/paracetamol-codeine-zonder-recept/]*