Ovenkoeken, ook bekend als geutelingen of zoete ovenkoeken, vormen een traditioneel bakproduct uit de Vlaamse regio, met name de Vlaamse Ardennen. Deze koeken worden bereid met een deeg dat lijkt op wafeldeeg en resulteert in een malse, luchtige textuur die aan pannenkoeken doet denken. Ze worden gebakken in de oven, oorspronkelijk in houtovens na het bakken van brood, en tegenwoordig in conventionele huishoudovens. De erkenning van geutelingen als streekproduct in 2017 onderstreept hun culturele waarde. Verschillende recepten variëren in ingrediënten en werkwijzen, met zowel zoete als neutrale varianten. Dit artikel behandelt de beschikbare recepten, bereidingsmethoden, tips en historische context op basis van gedocumenteerde bronnen, gericht op thuiskoks en bakliefhebbers.
Historische en Culturele Context
Ovenkoeken hebben een nostalgische oorsprong in de Vlaamse baktraditie. Bakker Robert Boelaert, een ervaren bakker, leerde het recept van zijn moeder en grootmoeder. Vroeger werden ze gebakken in houtovens, na het brood, door de oven bij te warmen met sprokkelhout. Het deeg werd met een pollepel op een stok op de ovenvloer gegoten. Sinds 2017 is de geuteling officieel erkend als streekproduct uit de Vlaamse Ardennen, hoewel de term "zoete ovenkoek" thuis gebruikelijk blijft. Op ambachtmarkten, vooral rond Brakel, kunnen deze koeken nog worden geproefd en waargenomen.
De associatie met zoetigheid komt door de bereidingswijze met suiker en boter, resulterend in een malse textuur. Ze worden warm genoten met boter en bruine suiker, opgerold als pannenkoeken. Bakker Boelaert deelt zijn kennis gratis met andere bakkers en kleinkinderen, wat de toegankelijkheid van het vak benadrukt. Moderne aanpassingen maken het mogelijk om ze thuis te bakken zonder speciale apparatuur.
Variaties in Recepten
De bronnen beschrijven meerdere receptvarianten voor ovenkoeken, met verschillen in ingrediënten en textuur. Twee hoofdcategorieën onderscheiden zich: neutrale broodachtige ovenkoeken en zoete varianten.