Opiumwetmiddelen, zoals morfine, vallen onder strikte regelgeving in Nederland vanwege risico's op misbruik en verslaving. Deze middelen worden voorgeschreven en afgeleverd volgens gedetailleerde voorschriften die in de bronnen worden beschreven. De eisen omvatten specifieke gegevens op recepten, administratieve verplichtingen voor artsen en apothekers, en afleveringsregels. Deze procedures zijn relevant voor situaties waarin zulke middelen in een medische context worden toegepast, bijvoorbeeld bij palliatieve zorg of onderzoeken, waar nauwkeurige documentatie essentieel is om traceerbaarheid te waarborgen. De informatie is afkomstig uit officiële richtlijnen en wetsteksten, die consistent de noodzaak benadrukken van onuitwisbare, gedetailleerde recepten en registers.
Receptvereisten voor de Voorschrijvende Arts
Een recept voor een opiumwetmiddel moet aan strenge criteria voldoen om geldig te zijn. Het recept wordt gesteld in onuitwisbare letters en ondertekend met vermelding van de datum van ondertekening. De volgende gegevens zijn verplicht:
- De naam en voorletters, het adres, de woonplaats en het telefoonnummer van de voorschrijvende arts.
- De naam van het voorgeschreven opiumwetmiddel, alsmede voluit in letters geschreven de hoeveelheid daarvan, inclusief aantal toedieningseenheden en aantal mg.
- De naam, voorletters en volledige adres van de patiënt.
- Een duidelijke omschrijving van de wijze van gebruik, waaruit moet blijken hoeveel de patiënt per etmaal gebruikt.
- Het aantal herhalingen, voluit in letters geschreven.
Per recept mag slechts één preparaat worden voorgeschreven. Aanduidingen zoals "gebruik bekend" of "gebruik als tevoren" zijn niet toegestaan. Het recept moet met inkt worden geschreven of als digitaal recept met alle gegevens. Een volledige handtekening van de voorschrijvende arts is vereist.
Voor recepten die strekken tot aflevering aan een persoon of dier, gelden aanvullende eisen. Indien het middel ten behoeve van een persoon of dier wordt voorgeschreven, bevat het recept behalve de basisgegevens ook een aanduiding van het dier indien van toepassing. Apotheekhoudende artsen leveren dergelijke middelen uitsluitend af op een recept als bedoeld in deze regels.
In gevallen waarin het opiumwetmiddel wordt afgeleverd door tussenkomst van de voorschrijver, zoals bij directe toediening, bevat het recept de woorden "in manu medici" of een aanduiding van gelijke strekking. Dit is specifiek voor situaties waarin de arts het middel zelf toepast, bijvoorbeeld thuis bij de patiënt.
Elk opiumwetmiddel wordt op een afzonderlijk recept voorgeschreven. Dit voorkomt vermenging van meerdere middelen op één document, wat de traceerbaarheid bevordert.
| Vereiste Gegeven | Beschrijving | Bronverwijzing |
|---|---|---|
| Naam en voorletters voorschrijver | Inclusief volledig adres, woonplaats en telefoonnummer | Artikelen 1a, 2a |
| Datum | Datum van ondertekening | Artikelen 1b, 2 |
| Naam en hoeveelheid middel | Voluit in letters, incl. mg en eenheden | Artikelen 1c, 2b |
| Patiëntgegevens | Naam, voorletters, volledig adres | Artikel 1d |
| Wijze van gebruik | Duidelijke omschrijving, incl. max. per etmaal | Artikelen 1e, 3b |
| Aantal herhalingen | Voluit in letters | Artikelen 1f, 3c |
| Handtekening | Volledige handtekening arts | Artikel 4 |
Deze tabel vat de kernvereisten samen, gebaseerd op consistente beschrijvingen in de bronnen. Afwijkingen leiden tot ongeldige recepten, wat aflevering verhindert.
Aflevering door Apothekers
Apothekers leveren opiumwetmiddelen uitsluitend af op een geldig recept of een bestelling die voldoet aan de wettelijke eisen. Dit geldt niet in noodgevallen waarin aflevering geen uitstel gedoogt en geen gevaar voor misbruik bestaat, zoals redelijkerwijs door de apotheker kan worden aangenomen.
Apotheekhoudende artsen leveren opiumwetmiddelen ten behoeve van patiënten in hun praktijk slechts af op een dergelijk recept. Recepten worden gescheiden bewaard van andere recepten, gerangschikt op naam van de voorschrijver, naam van de substantie en datum van aflevering. Bij preparaten met meerdere substanties worden evenveel kopieën gemaakt als er substanties zijn.
Gevestigde apothekers verzenden kopieën van recepten, betreffende afleveringen in een kwartaal aan de voorschrijver of een instelling, op de eerste dag van het eerstvolgende kwartaal aan de regionale inspecteur. Deze recepten worden ter beschikking gehouden van de inspecteur.
In apotheken, inclusief die van apotheekhoudende huisartsen, moeten registers voor in- en uitslag worden bijgehouden. Ontvangstbrieven van opiumwetmiddelen, ontvangen van groothandels, worden bewaard. De voorraad wordt in het systeem bijgehouden en moet op verzoek aan inspecteurs worden getoond voor vergelijking.